إرشاد القلوب ت مسترحمی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٢٢٢ - باب پنجاهم در توحيد و معرفت رب مجيد

چگونه گسترانيده شده است؟ إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ‌[١] محققا در خلقت آسمانها و زمين و رفت و آمد شب و روز دلائل واضح و نشانهاى روشنى است در وجود خداوند براى عاقلان.

آيات در خداشناسى بسيار است و وجود ذات واجب الوجود صانع مدبّر حكيم از آفتاب روشن‌تر است از اين كه كسى اقامه دليل براى توحيد و اثبات وجود او نمايد، و هر كه خدا را بمحدوديت (مكان و زمان و ماهيّت) وصف كند ملحد است (كه عدول كرده از طريق معرفت حق) و هر كه جانب او اشاره كند (كه جسم و غائبش بداند) كافر است و هر كه در ذهن خود شكل و هيكلى را تصور كند و گمان برد كه خدا همانست كه شكل و هيكلش در ذهن او خطور كرده گمراهست، و هر كه براى او شبيه قائل شود انكار توحيد و يگانگى او را نموده، پس موحد خداپرست كسى است كه اين چيزها را در خاطره خود خطور ندهد.

و نيز از جمله دلايل توحيد و عظمت قدرت پروردگار قصه اصحاب فيل است‌[٢] كه كسيرا قدرت و توانائى انكار آن نيست زيرا نميشود كه پيغمبر ٦ بقريش با آن همه عناد و دشمنى كه با حضرتش داشتند و هميشه در جستجوى نقطه ضعف آن حضرت بودند اين قصه را حكايت فرمايد و دروغ باشد (كه بزرگترين سبب شكست پيغمبر شود) چنان كه ميفرمايد: أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحابِ الْفِيلِ‌[٣]

[١]. ١٨٧- آل عمران

[٢]. سرگذشت اصحاب فيل در سال ٥٧٠ ميلادى اتفاق افتاده و در همين سال بود كه جهان بولادت حضرت ختمى مرتبت« ص» منور گرديد

[٣]. ١- الفيل