إرشاد القلوب ت مسترحمی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٢١٧ - باب پنجاهم در توحيد و معرفت رب مجيد
فنا و زوال مينگرد و ميداند هر چيزى غير از خدا فانى و زايلشونده است چنان كه ميفرمايد حق سبحانه: كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ[١] هر چيزى جز ذات مقدس الهى هالك و نابودشونده است.
و خداشناس از دنيا خارج نميشود مگر آنكه از كمى گريهاش بر گناهان و كوتاهيش بر ثناى پروردگار بسيار متأثر و متأسف است، و براى هر چيزى ثمرهايست و ثمره معرفت خوف از هيبت و سطوت خداست و انس باو پيدا كردن است، و براى هر چيزى عقوبتى است و عقوبت خداشناس از سستى او است بذكر خدا و غفلت او است از تفكر (براى آخرت)، و از علامت معرفت: محبّت بخداست و هر گاه محبّت خداشناس بخدا بسيار شد و بحد كمال رسيد بسبب خدا ميشنود و بسبب خدا مىبيند و بسبب خدا راه ميرود و سخن ميگويد و كارها را انجام ميدهد.
و رسول خدا ٦ ميفرمود: هر گاه دوست بدارد خداوند بندهاى را بجبرئيل و ملائكهها فرمايد فلان بنده را من دوست ميدارم شما هم او را دوست بداريد و او را در زمين محبوب القلوب مردم نمايد، و محبت خداوند به بنده آنست كه نعمت را بر او وسيع ميگرداند در دنيا و ثابت قدم مينمايد او را در آخرت، و اما انعام او بكفار و گناهكاران ابتلاى ايشانست و استدراج است براى آنها[٢] چنان كه ميفرمايد:
سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ*[٣] و: وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً[٤] آنان كه براه كفر
[١]. ٨٨- القصص
[٢]. گذشت معنى استدراج در ص ٩٨
[٣]. ١٨١- الاعراف
[٤]. ١٧٧- آل عمران.