إرشاد القلوب ت مسترحمی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٢١٣ - باب پنجاهم در توحيد و معرفت رب مجيد
ايشان او را خسته و وامانده نگردانيد و در آفريدن اشياء ناتوان نگرديده و در آنچه حكم نموده و مقدّر فرموده شبههاى بر او دست نداده بلكه حكم او حكميست محكم و استوار و علمش پايدار و امرش ثابت و برقرار، و بندگان حقيقى او با وجود عقوبتها و خشمهاى او باو اميدوارند (زيرا ملجا و پناگاهى جز او ندارند) و با وجود نعمتها و بخششهايش از او هراسانند (كه مبادا كارى كنند كه بعذاب او گرفتار شوند) ذعلب عرض كرد: يا امير المؤمنين ٧ به چه چيز شناختى خداى را؟ فرمود: بفسخ عزيمتها و ارادهها و نقض و درهم شكستن همّتها و كوششها زيرا وقتى كه عزم كردم و همت گماردم بر امرى قضا (ى الهى) با من مخالفت كرد پس دانستم كه براى من مدبّرى (خدائى) است غير از من، عرض كرد بچه چيز شكر نعمتهاى او را بجا مىآورى؟ فرمود:
چون مىبينم بلاهائى هست كه از من بر ميگرداند و ديگرى را بآن مبتلا ميسازد و مىبينم كه مرا مشغول احسان خود ميگرداند پس دانستم كه بمن إحسان و إنعام ميفرمايد لذا شكر ميكنم او را، عرض كرد: براى چه لقاى او را دوست ميدارى؟ فرمود: براى آنكه مىبينم كه اختيار فرموده براى من دين پيغمبران خود را پس دانستم كه مرا گرامى داشته لذا مشتاق لقاى او شدم.
و فرمود هر كه عبادت كند خدا را باينكه جسم است يا صورت (جسم لطيف مجرّد) كافر است، و هر كه صرفا لفظ را عبادت كند (مثلا لفظ اللَّه بتنهائى بدون مسمى عبادت نمايد) عبادت غير خدا را نموده و هر كه معناى اسم را عبادت كند شخص غائبى را عبادت نموده (و حال آنكه خداوند همه جا حاضر است) و هر كه عبادت كند اسم و معنا