إرشاد القلوب ت مسترحمی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ١٤٣ - باب چهل و سوم در سخاوت و فائده دنيائى و آخرتى آن
و خوشنود هستم.
و منقولست كه مردى از حضرت صادق ٧ پرسيد يا بن رسول اللَّه ٦ تدبير و تبذير و تقتير چيست؟ فرمود: تبذير آنست كه تمامى اموال خود را صدقه دهى، و تدبير آنست كه بعضى از آن را تصدق كنى، و تقتير آنست كه از اموال خود هيچ صدقه ندهى، عرضكرد:
زياده از اين بفرمائيد؟ آن حضرت (براى آنكه عملا مطلب را باو بفهماند) مشتى خاك از زمين برداشت و سپس انگشتان خود را باز كرد و دست را سرازير نمود بطورى كه تمامى خاكها روى زمين ريخته شد، فرمود:
اين تبذير است، و بعد مشتى ديگر برداشت و فقط انگشتان را مقدارى باز كرد كه قسمتى از خاكها ريخته شد، فرمود: اين تدبير است، و بار ديگر مشتى برداشت و كف دست و انگشتان را محكم گرفت كه هيچ از آن نريخت و فرمود: اين تقتير است.
و فرمود: مؤمن كسى است كه انفاق كند از مال خود و از مال ديگران پرهيز داشته باشد.
و فرمود: سخاوت نام درختى است در بهشت كه روز قيامت سخاوتمندان را ببهشت ميرساند، و بخل درختى است در آتش كه بخيلان را در قيامت بوسيله شاخههاى خود بجهنم مياندازد.
و فرمود: ديدم بدرب بهشت نوشته بود كه تو حرامى بر هر بخيل و رياكار و عاق (پيغمبر و امام و استاد و پدر و مادر و اولاد) و سخن چين.