إرشاد القلوب ت مسترحمی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٢١٢ - باب پنجاهم در توحيد و معرفت رب مجيد

چيز كه بستمگرى بزير دستان وصف نميشود، بينا است كه بداشتن حسى از حواس (پنجگانه) وصف نميگردد (زيرا حواس از صفات ممكن است) مهربان است از روى فضل و احسان نه بدلسوزى، خلايق در برابر عظمت و بزرگى او خوار و فروتنند، و دلها در برابر هيبت و عظمتش و از ترس عذاب او مضطرب و نگرانند، و هيچ صفتى بر صفت ديگر او پيشى نگرفته است، پس پيش از آنكه آخر (و علت غائى) است اول (و علت فاعلى) ميباشد، و پيش از آنكه پنهان باشد هويدا است، و غير او هر كه بوحدت ناميده شود كمست (زيرا ما سواى او واحد عدديست) و هر عزيزى غير او ذليل و خوار است، و هر توانائى غير او ناتوان است و هر مالك و متصرفى غير او مملوك است و هر دانائى غير او متعلم و يادگيرنده است، و هر قادر و توانائى غير او در بعضى امور توانا است و در بعضى ديگر ناتوان، و هر شنونده‌اى غير او را آوازهاى بسيار بلند كر ميكند و صداهاى آهسته و دور را نميشنود، و هر بينائى غير او از ديدن رنگهاى پنهان (مانند رنگها در تاريكى) و از ديدن اجسام لطيفه مانند ذره‌ها نابينا است، و او است خداوندى كه مخلوقاتش را نه براى تقويت سلطنت و پادشاهى و نه براى ترس از پيش آمدهاى روزگار (كه مبادا روزى محتاج شود) و نه براى يارى خواستن بر دفع همتائى كه با او نزاع كند، و نه براى جلوگيرى از غلبه و فخر و مباهات شريك و ضد آفريده است، بلكه آفريدگان مخلوقاتى هستند پرورده‌شده نعمتهاى او، و بندگانى ذليل و خوارند در مقابل حكم و مشيت او، و در چيزها حلول نكرده تا گفته شود در آنها است، و از هيچ چيز دور نگشته تا گفته شود از آنها جدا است، آفريدن آفريدگان و تدبير و اصلاح حال‌