و فرمود: هنگامى كه بنده گناه كند نقطه سياهى بر قلب او پيدا مى‌شود، پس اگر توبه كرد و از گناه باز ايستاد و از خدا طلب آمرزش نمود قلب او از آن نقطه سياه صفا پيدا مى‌كند. و اگر توبه نكرد و استغفار ننمود گناه بر گناه واقع مى‌گردد و سياهى بر سياهى مى‌نشيند تا اينكه قلب او را مى‌پوشاند. پس قلب او در اثر زيادى گناه مى‌ميرد و پرده گناه آن را فرو مى‌گيرد. و اين است معناى گفته خداى متعال كه مى‌فرمايد: نه چنين است بلكه انجام گناهان قلبهاى آنان را پوشانيده و چركين و زنگ‌آلود كرده است.

و العاقل يحسب نفسه قد مات و يسئل اللَّه الرجعة ليتوب و يقلع و يصلح فاجابه اللَّه فيجدّ و يجتهد و جاء في قوله تعالى: وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى‌ دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‌[٢].

قال: المصائب في المال و الاهل و الولد و النّفس‌ دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ و العذاب الاكبر عذاب جهنّم. و قوله: لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‌، يعنى عن المعصية و هذا لا يكون الّا في الدّنيا.

و انسان عاقل چنين فرض و حساب مى‌كند كه مرده است و از خدا سؤال بازگشت به دنيا را مى‌نمايد تا توبه كند و از گناه باز ايستد و خود را اصلاح كند، و خداى متعال او را اجابت فرموده، پس در زندگى تازه خود جدّيت و كوشش نمايد.

[١] سوره مطففين، آيه ١٤.

[٢] سوره سجده، آيه ٢١.