نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٧٨ - تئورى نهادى و فرآيند تحول آن
بنابراين تئورى نهادى رويكرد جديدى در مباحث مربوط به سازمان و مديريت است و لذا پيدايش آن، چه به لحاظ مفهومى و چه از نظر تاريخى حائز اهميت است. با عنايت به اينكه مفاهيم نهادى و نهادى كردن بطرق مختلفى تعريف شدهاند يك تقسيمبندى چهارگانه از تئورى نهادى به عمل آمده است. اين مرور از مفاهيم ابتدايىتر شروع و به مفاهيم جديدتر ختم مىشود و ويژگيهاى عمده تئورى نهادى را مىنماياند.
١- نهادى كردن به عنوان يك فرآيند القاء تدريجى ارزش: يكى از نخستين و با نفوذترين نوشتهها در مورد تئورى نهادى در سازمانها متعلق به «فيليپ سلزنيك» و دانشجويانش مىباشد. او به ساختار سازمانى به عنوان يك وسيله انطباق پذير مىنگرد كه در واكنش به خصوصيات و تعهدات اعضاء و همچنين در واكنش به تاثيرات و فشارهاى محيط خارجى شكل مىگيرد.
نهادى كردن بر اين فرآيند انطباقپذير دلالت دارد. مهمترين معناى نهادى كردن، القاء كردن ارزشهاى ماوراى احتياجات فنى موجود مىباشد.
سلزنيك صريحاً نهادى كردن را به عنوان يك فرآيند مىنگرد؛ به عنوان چيزى كه در طول زمان براى سازمان رخ مىدهد. او مشاهده كرد كه ميزان و حدود نهادى كردن در سازمانهاى مختلف فرق مىكند. مثلًا سازمانهايى كه داراى هدفهاى كاملًا مشخص هستند و عمليات تخصصىتر و فنى تر دارند كمتر در معرض نهادى شدن قرار مىگيرند، تا سازمانهايى كه فاقد اين وجوه هستند.
٢- نهادى كردن به عنوان يك فرآيند ايجاد واقعيت: به نظر «برگرولاكمن» نهادى كردن، سه مرحله يا «لحظه» را در بردارد. برونى كردن، صورت واقع دادن و درونى كردن.
به اين ترتيب، وقتى ما و همكاران ما اقداماتى به عمل مىآوريم «مرحله برونى كردن است.» زمانى كه ما با همديگر اقدامات را اينطور تعبير و تفسير مىكنيم كه داراى واقعيت مستقل از ماست «مرحله صورت واقع دادن است». به علاوه، پس از اين مرحله، دنياى واقعيت يافته توسط ما درونى مىشود و ما ساختارهاى ذهنى آگاهى را تعيين مىكنيم. «اين مرحله درونى كردن است». «زوكر» اظهار مىدارد كه نهادى كردن، هم يك فرآيند و هم يك متغير كيفى است. نهادى كردن فرآيندى است كه توسط آن، كنشگران آنچه را كه از نظر اجتماعى به عنوان يك واقعيت تعريف شده است انتقال