نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٥٨ - ٣- ١- ٨- تعاريف نهاد از ديدگاه دانشمندان مديريت و سازمان
سازمانها معطوف مىدارد؛ يعنى سازمانها سيستم هاى اجتماعى هستند كه نسبت به ساير سيستم هاى اجتماعى، به فرايندهايى كه بهوسيله آنها هدفها و منابع دستيابى به اهداف تجهيز مىشوند، اولويت بيشترى مىدهند.
«پارسونز» علاوه برتجزيه و تحليل از تفكيك كاركردى كه در راستاى محور افقى هر سطح معينى از تجزيه و تحليل صورت مىگيرد، سه سطح اصلى ساختار سازمانى را نيز مشخص مىسازد. در لايه پائينى، سيستم فنى قرار دارد كه «محصول» عملى سازمان را توليد مىكند. اين سطح با نمونه فعاليتهاى كاركنان خط توليد، دانشمندان در آزمايشگاه و آموزگاران در كلاس نشان داده مىشود. سيستم مديريتى، بالاتر از سطح فنى قرار دارد كه وظيفه عمده آن، پلزدن بين سازمان و محيط بلاواسطه كار آن مىباشد كه شامل افرادى است كه محصول سازمان را مصرف و مواد خام آن را تدارك و امور داخلى سازمان را اداره مىكنند. در بالاترين سطح سازمان، سيستم نهادى قرار دارد كه كاركرد آن عبارت از برقرارى ارتباط بين سازمان و جامعه وسيعتر مىباشد. سيستم نهادى سرچشمه معنى بخشيدن مشروعيت با كسب حمايت از سطح بالاتر مىباشد كه اجراى اهداف سازمانى را امكانپذير مىسازند.[١] سلزنيك
از صاحبنظران بنام اين حوزه مىتوان از «سلزنيك» نام برد. از نظر او «مهمترين مسئله درمورد سازمانها آن است كه گرچه سازمانها وسيلههائى مىباشند اما هركدام براى خود حيات خاصى دارند». او با تحليلگران سيتسم عقلائى درباره ويژگى متمايز سازمانهاى رسمى موافق است؛ بدين معنى كه آنها ابزارهاى نظم يافته عقلائى براى رسيدن به اهداف مىباشند. اما اين ساختارهاى رسمى «هرگز نمىتوانند در احاطه برابعاد غيرعقلائى رفتار سازمانى موفق باشند». منشاء اين جنبههاى غيرعقلائى عبارتند از: ١- افرادى كه در سازمان به عنوان «يك كل» مشاركت مىكنند و صرفاً براساس نقشهاى رسمى در چارچوب سيستم عمل نمىكنند. ٢- اين واقعيت كه
[١] - سازمانها: سيستمهاى عقلايى، طبيعى و باز، ت: حسن ميرزايى اهرنجانى و فلورا سلطانى تيرانى، انتشارات دانشكده مديريت دانشگاه تهران، ١٣٧٤، ص ١٢٥- ١٣٠