از سال ١٣٥٣، طبق آمارهاى موجود[١] تا سال ١٣٦٧ تعداد اين بهره‌برداران از حدود ٥٤١ هزار خانوار به ٦٧٨ هزار خانوار و مساحت اراضى آنان از حدود يك ميليون و ٨٠٠ هزار هكتار به دو ميليون و ١٠٥ هزار هكتار افزايش داشته است. طبق آمارهاى موجود بيش از ١٠% بهره‌برداران ٢ تا ٥ هكتارى مالك زمينهاى خود هستند.

دهقانان مرفه علاوه بر اعضاى خانوار از كارگران كشاورزى نيز براى كشت و داشت و برداشت سود مى‌برند و با آنان مناسبات مزدبگيرى برقرار مى‌كنند.

«دهقانان مرفه از سه قشر روستايى برخاسته‌اند: يك، دهقانانى كه پيش از اصلاحات اراضى خرده مالكان روستايى بودند. دوم، رعاياى سهم‌بر يا اجاره‌كارى كه به طرز نسبى سهم بيشترى از نسق زراعى ده داشتند و در جريان اصلاحات اراضى مالك حق نسق خود شدند. و سوم، كسبه و صاحبان سرمايه‌هاى كوچك روستايى كه در جريان سلف‌خرى، رباخوارى و فروش كالاهاى مورد نياز روستاييان مالك اراضى مزروعى شدند.»[٢] بدون توجه به كاركرد توليدى اين قشر از دهقانان در اقتصاد روستا، توسعه يافتگى جامعه روستايى امكان‌پذير نمى‌باشد.

طبق آمارهاى سال ١٣٦٧، تعداد بهره‌برداران ٥ تا ١٠ هكتارى به حدود ٤٧٥ هزار خانوار (حدود ١٧% كل بهره‌بردادن) مى‌رسيد، اين دهقانان حدود ٢٣٥/ ٣ ميليون هكتار زمين (٠٧/ ١٩% كل اراضى كشور) را در اختيار داشتند كه از آن ميان حدود ٠١٣/ ١ ميليون هكتار (آبى و ديم) آن به آيش گذاشته مى‌شد.

از سال ١٣٥٣، جمعيت اين دهقانان از حدود ٤٢٨ هزار خانوار به حدود ٤٧٥ هزار خانوار در سال ١٣٦٧، رسيده و مساحت اراضى آنان نيز در همان دوره از ٩٥٣/ ٢ ميليون هكتار به ٢٣٥/ ٣ ميليون هكتار افزايش يافته است.

اين بهره‌برداران داراى اضافه توليدند كه به بازار عرضه مى‌كنند.

خوش‌نشينان بزرگترين گروه اجتماعى در جامعه روستايى پس از دهقانان هستند كه‌

[١] - آمار كشاورزى مركز آمار ايران.

[٢] - احمد اشرف" دهقانان، زمين و انقلاب"، كتاب آگاه، ص ١٩.