نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٠٩ - ٢- بستر اقتصادى- اجتماعى تشكيل جهاد از ديدگاه اقتصاد توسعه
تا پيش از اصلاحات ارضى سال ١٣٤١ فاقد نسق بودند، به عبارت ديگر با عوامل حقوقى از رعيتهاى سابق متمايز مىشوند. خوشنشينان در روستاها به كار زراعى، داد و ستد، نزولخوارى و باغدارى اشتغال دارند.
براساس سرشمارى سال ١٣٥٥ از ٥/ ٣ ميليون خانوار روستايى، حدود ١ ميليون خانوار، خوشنشين محسوب مىشوند.»[١] منشأ اجتماعى خوشنشينان، روستايى است و به طور عمده از جمعيت اضافى روستا پديد آمدهاند و در مناطق روستايى نامهاى متفاوتى دارند كه براى نمونه در خراسان به آنان" آفتابنشين" مىگويند.
خوشنشينان به طور عمده به سوداگران روستا و كارگران روستا تقسيم مىشوند.
كارگران روستايى به مزدبگيران ده و مزدبگيران كشاورزى تقسيم مىشوند. عملهها، كارگران كارخانهها و كارگاهها (قالىبافان و ديگر بافندگان) در روستاها، كه از زندگى كشاورزى دست كشيدهاند در زمره مزدبگيران (دهقانان بىزمين) حد فاصل دهقانان و خوشنشينان هستند و در زمره خوشنشينان محسوب مىشوند، زيرا تنها تفاوت برزگران با كارگران كشاورزى و كارگران زراعى اين است كه از محصول سهم مىبرند و مزدبگير نيستند.
٢- ١- ٢- جمعيت
الف) ساختار سنى جمعيت
براساس آمار سال ١٣٧٠، نزديك به نيمى از جمعيت مناطق روستايى (٤٧%) در سنين كمتر از ١٥ سال، ٤٩% در سنين ١٥ تا ٦٤ سال و ٥/ ٣% بالاتر از ٦٥ سال هستند.
در حالى كه جمعيت كمتر از ١٥ سال، ٦٤% جمعيت را در كل كشور تشكيل دادهاند.
حجم وسيعى از جمعيت مناطق روستايى در سنين كمتر از ٥ سال هستند (١٧%). اين شاخص حكايت از جوانى جمعيت در مناطق روستايى كشور دارد. به طورى كه ميانگين
[١] - مصطفى ازكيا، جامعهشناسى روستايى، ص ١٢٨.