نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٧١ - ٤- نتيجه گيرى
٤- ٢- ويژگيهاى عام و مشترك نهادها (بر اساس ديدگاه صاحبنظران):
اگر چه رويكرد هر يك از عالمان علوم انسانى- اجتماعى نسبت به نهاد ناظر بر وجوهى از ابعاد ويژگى نهاد بوده است. اما از جمعبندى اين نظرات مىتوان به ابعاد و ويژگيهاى عمومى نهاد دست يافت. در واقع آنچه كه مىتواند زمينه ساز نظريه نهادى «نهادگرائى» باشد همين وجوه مشترك و عامى است كه از مجموع تعاريف قابل استنباط است.
نهادها داراى ابعاد تنظيمى، هنجارى و اداركى هستند. اگر چه هيچ يك از نهادها را نمىتوان منحصراً با يكى از اين ابعاد تبيين نمود. با اين حال به تناسب انواع نهادها، شاهد قوت و ضعف ابعاد مذكور هستيم.
نهاد به عنوان يك سيستم تنظيمى: تحليل گرانى كه نهاد را به مثابه يك نظام تنظيمى در نظر مىگيرند عمدتاً در رويكرد هستى شناسى خود، رئاليست اجتماعى هستند.
چنانچه براى رئاليستها يا واقعگرايان، دنياى اجتماعى مستقل از ارزشگذاريهاى فردى وجود دارد.[١].
از نظر آنها واقعيت اجتماعى توسط افراد بوجود نمىآيد، بلكه بطور مستقل و منفك از افراد موجود مىباشد، واقعيت ساخته و پرداخته ذهن آدمى نيست. در اين معنا نهاد متشكل از عناصرى است كه كنشگران را ملزم به رعايت قواعدو اصولى مىنمايد تا منافع خود را حفظ نمايد. و كنشگران نيز صرفاً براى فرار از مجازات، قوانين و احكام را رعايت مىكنند.
نهاد به عنوان يك سيستم هنجارى: تاكيد بر ابعاد هنجارى نهادها بنوعى اولويت دادن به الزامات و ارزشهاى فردى و پذيرفته شده و عقايد اخلاقى است به عنوان مبنايى بر بيان مفاهيم و نظم اجتماعى. در اين معنا، رفتار افراد بر اساس گرايشات و مصالح فردى نيست بلكه رفتار فردى متاثر از موقعيت و نقش اجتماعى او و ناشى از نظام ارزشى موجود مىباشد.
[١] .
. vix: P, ١٩٩٥, snoitacil bupegaS, noitazina grOfonoit curtsnoc noitutit snIeht, ttocsdr ahciR. W- ١