نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٥٣ - ٤- جايگاه بالقوه جهادسازندگى قبل از تأسيس آن با نگاهى به ضرورتهاى اجتناب ناپذير توسعه اقتصادى
در ده انجمنى به نام" عمران ده" مركب از پنج نفر به ترتيب زير انتخاب و تعيين مىشد: نماينده مالك، نماينده زارع، كدخدا و دو نفر معتمد. (كه طرف اعتماد مالك و زارع باشند)
در بخش، انجمنى به نام" انجمن عمران بخش" مركب از اشخاص ذيل تشكيل مىشد:
١- بخشدار
٢- رئيس يا نماينده وزارت كشاورزى
٣- رئيس بهدارى يا نماينده وزارت بهدارى
٤- چهار نفر از نمايندگان شوراى انجمن عمران دهستان.
بر طبق ماده ٣٧ اين قانون، وزارتخانههاى كشور، كشاورزى، دادگسترى، بهدارى، راه، دارايى و فرهنگ، مأمور اجراى اين لايحه قانونى بودند.
- عمران روستايى در برنامه سوم جزئى از بخش كشاورزى تلقى گرديده و در قالب فصل كشاورزى و آبيارى مدنظر قرار گرفت.
عمران دهات بطور كلى در برنامه سوم، هدف مشخص و برنامه جامعى نداشت. طرحها بصورت پراكنده و محدود براساس احتياجات فورى يا بر مبناى تشخيص مأموران دولت در چارچوب" قانون تشكيل انجمنهاى ده و اصلاح امور اجتماعى و عمران دهات" صورت مىگرفت.
با اين قانون كه در نيمه دوم سال ١٣٤٢ به مقتضاى تغييرات ناشى از اصلاحات اراضى به تصويب رسيد، اصلاح امور اجتماعى و كمك به عمران دهات به عهده انجمنهاى ده محول گشت و از روستاييان و نيروى انسانىشان براساس خوديارى و مشاركت در اجراى برنامهها استفاده مىشد. بمنظور هدايت انجمنهاى ده و نظارت بر اجراى برنامههاى اصلاحات اجتماعى روستايى و اجراى قانون در كليه مناطق روستايى، ادارهاى بهنام" اداره كل امور اجتماعى و عمران دهات" در وزارت كشور تشكيل شد. اين اداره كل زير نظر مستقيم وزير كشور اداره مىشد.
برنامه چهارم عمرانى متشكل از چهار قسمت بود كه كمابيش زمينههاى برنامهريزى را از هم مجزا و نظامِ بخشى را در برنامهريزى كشور پىريزى كرد. در اين برنامه فصل