نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٤٣ - ٣- ١- ٧- نهاد در ديدگاه نظريه پردازان علوم سياسى
حقوقى در يك محيط اجتماعى تحقق مىيابد و باقى مىماند. براى تحقق اين فكر، قدرتى تدارك مىشود و سازمانهاى لازم را برايش فراهم مىآورد. از سوى ديگر ميان اعضاى گروه اجتماعى كه به تحقق اين فكر دل بستهاند، تظاهرات اتحادطلبى، كه توسط سازمانهاى قدرت، رهبرى مىشود و براساس آيين كار تنظيم مىيابد، بهوجود مىآيند. اين نظريه سهم بسيار بزرگى را به عوامل عقلانى، وجدان و به پديدههاى حقوقى مى دهد.
٣- ١- ٧- نهاد در ديدگاه نظريهپردازان علوم سياسى
«هانتينگتون» از تئوريسينهاى معروف در حوزه علوم سياسى در تعريفى از «نهاد» مىگويد: نهادها، الگوهاى رفتارى پايدار، ارزشمند و تكرار شوندهاند. سازمانها و شيوه عمل آنها از نظر درجه نهادمند بودن مىتوانند متفاوت باشند؛ چنان كه دانشگاه هاروارد و مدرسه عالى تازه گشوده شدهاى در حومه شهر، هر دو، سازمان به شمار مىآيند، اما هاروارد بيشتر از آن مدرسه خصلت نهادى دارد.
به اين ترتيب هانتينگتون «نهادينه شدن» را فراگردى تلقى مىكند كه سازمانها و شيوههاى عمل با آن، ارزش و ثبات مىيابند. از نظر وى سطح نهادمندى هر نظام سياسى را مىتوان با تطبيقپذيرى، پيچيدگى، استقلال و انسجام نهادها و شيوههاى آن نظام تعيين كرد. سطح نهادمندى هر سازمان يا شيوه عمل ويژهاى را نيز مىتوان با تطبيقپذيرى، پيچيدگى، استقلال و انسجام آنها اندازهگيرى كرد.[١] از ديگر صاحبنظران اين حوزه مىتوان از موريس «دو ورژه» نام برد.
از نظر «دو ورژه» مفهوم نهاد با دو عامل تعريف مىشود:
١- عامل ساختى
٢- عامل مربوط به اعتقادات صور دستهجمعى
[١] - هانتينگتون، ساموئل- سازمان سياسى در جوامع دستخوش دگرگونى- ترجمه محسن ثلاثى، انتشارات علم، ١٣٧١، ص ٢٣- ٢٤.