نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٨٠ - ١- نهادگرايان اوليه
دولت، خانواده يا كليسا اداره شود؟
با توجه به چهار ويژگى مذكور، «تئورى نهادى» و ابعاد و ويژگيهاى آن تا حدودى روشن شد. علاوه بر اين لازم است بستر تاريخى تئورى نهادى را نيز بررسى كنيم و به معرفى عمدهترين صاحبنظران آن بپردازيم.
بر مبناى رويكرد تاريخى نسبت به ديدگاههاى نهادگرايى، سه دوره قابل تشخيص است. دوره اول كه از اواخر قرن نوزدهم آغاز و تا اواسط قرن بيستم ادامه دارد، مشتمل بر ديدگاههاى صاحب نظران علوم سياسى و اجتماعى است كه با عنوان نهادگرايان اوليه قابل بررسى است. دوره دوم از دهه ١٩٥٠ آغاز و تا دهه ٧٠ به طول مىانجامد و مركز ثقل آن ديدگاه نهادى «سلزنيك» مىباشد. و دوره سوم كه از دهه ٧٠ آغاز و تاكنون ادامه دارد و مشتمل بر ديدگاههاى نهادگرايان جديد
( neo instituti onaltheory )
است.
اهم تئوريهاى نهادى در هر دوره و صاحب نظران برجسته آنها به شرح ذيل مىباشد:
١- نهادگرايان اوليه
( early/- institutional/- theory )
برخى از صاحب نظران آمريكايى و اروپايى در حوزههاى علوم سياسى و اجتماعى ديدگاههايى در خصوص نهاد، ويژگيهاى آن و پروسه نهادى شدن ارائه كردند كه زمينهساز تئورى نهادگرايى جديد گرديد. از اين رو از اين دسته به عنوان نهادگرايان اوليه ياد مىشود.
از صاحب نظران بنام اين دوره در حوزه علوم سياسى مىتوان از «وبلن»(Weblen /-٩١٩١) ، «برگس»(Burgess /-٢٠٩١) ، «ويلسن»(Wilson /-٩٨٨١) ، «ويلاگباى»(W .W .Willoughby /-٦٩٨١ ,٤٠٩١) نام برد. «بيل و هاردگريو»(Billand Hardgrave /-١٨٩١) ويژگيهاى تئورى نهادى در اين دوره را در حيطه علوم سياسى چنين تشريح كردند.
اولًا، تئوريهاى نهادى در اين دوره معرف ساختهاى رسمى و نظامهاى قانونى بود كه برنهادهاى سازمان يافته و معلوم دولت تأكيد داشت و مطالعات آن تقريباً منحصر به قوانين، هيأت دولت، پارلمان، دادگاهها و بوركراسيها بود.