نهادها عبارتند از گونه‌اى از الگوهاى روابط انسانى كه ارتباطات مادى و واقعى براساس آنها قالب‌گيرى مى‌شود و از همين منبع است كه خصيصه ثبات، دوام و همگنى بخود مى‌گيرند. بدين‌سان از روابطى كه بيرون از هر الگوى ساختى كه اتفاقى، فناپذير و تغيير پذيرند، تميز داده مى‌شوند. در اين تعريف عنوان «ساختها» براى خود الگوهاى نهادى كه خارج از ارتباطات مادى و واقعى ناشى از آن تلقى مى‌شوند، درنظر گرفته شده است. البته هر دو اينها در عمل از هم جدا شدنى نيستند و مفهوم نهاد را تشكيل مى‌دهند. ساختها عبارتند از نظامهاى ارتباطات كه بدون خود اين ارتباطات، داراى موجوديتى واقعى نيستند؛ اصالت اينان به‌مناسبت رابطه با الگوى نهادى است.

با اين همه، بايد دو نوع نهاد را از هم متمايز كرد؛ نوع اول عبارت است از نظامهاى ساده ارتباطى كه برالگويى ساختى- برحسب تعريفى كه درباره آن داريم- برش يافته‌اند.

نوع دوم، علاوه برآن، داراى سازمانى فنى و مادى است، از قبيل متون حقوقى كه آنها را نظم و نسق مى‌بخشند؛ ساختمانها، وسائل زندگى، ماشينها، عنوانها، كاغذ سربرگ‌دار، كارمندان و سلسله مراتب ادارى و نظاير آن. بدين‌سان يك پارلمان، يك وزارتخانه، يك فرماندارى، يك اتحاديه. در زبان حقوقى، غالباً نام نهادها را براى اين عوامل اخير در نظر گرفته‌اند. بايد يادآور شد كه حقوقدانان حقوق عمومى، به مطالعه سازمانها، بيشتر از ارتباطات، زير عنوان نهادها گرايش دارند. مثلًا مطالعه «نهادهاى بين‌المللى» درواقع، مطالعه سازمانهاى بين‌المللى است. مطالعه «روابط بين‌الملل» مطالعه درباب روابط به معنى اخص كلمه است كه براساس شيوه تاريخى با تشريح روابط پى در پى و اتفاقى دولتها انجام گرفته باشد. اين مطالعه به شكل مطالعه نهادها، در معنى وسيع كلمه، آن انجام مى‌گيرد. چنين مطالعه‌اى به‌سوى تعريف و طبقه‌بندى الگوهاى متفاوت ساختى گرايش دارد كه پايه روابط ميان دولتها و نظامهاى گوناگون ارتباطات قرار مى‌گيرد.

در دانشكده‌هاى حقوق، درس نهادهاى سياسى، بيشتر به مطالعه سازمانهاى سياسى مى‌پردازد، تا نظامهاى روابط. درواقع، عوامل فنى و مادى كه سازمانها را از نظامهاى روابط ساده متمايز مى‌سازند، نسبت به الگوهاى ساختى، ثانوى هستند. البته اين عوامل همگنى، ثبات و عمر اين الگوهاى ساختى را با ماديت بخشيدن به آنان و واقعيت محسوس و مرئى دادن به آنان تقويت مى‌كنند. ولى اين الگوهاى ساختى، بدون‌