نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٢ - نگرشى اجمالى به موضوع نهادگرائى

و نحوه بروز و ظهور اين ويژگى‌ها در فعاليت‌ها و ساختارهاى جهادسازندگى چگونه بوده است؟

٤- آيا جهادسازندگى را مى‌توان يك نهاد به معنى صحيح كلمه تلقى كرد؟

نگرشى اجمالى به موضوع نهادگرائى‌

موضوع نهاد و نهادگرائى در اكثر رشته‌هاى علوم انسانى جايگاه خاصى دارد. شايد بتوانيم دليل آن را در اين بدانيم كه همواره نظريه پردازانى در رشته‌هاى مختلف علوم انسانى هستند كه درصدد افزايش جنبه‌هاى انسانى نظريات هستند. اين افراد معمولًا شيوه‌هاى مختلفى را براى به‌كارگيرى ابزارهاى علمى براى تأمين نيازهاى انسانى برمى‌گزينند. اين امر به انحاء مختلف در اقتصاد، جامعه شناسى، علوم سياسى و ...

ملاحظه مى‌شود. نگرشهاى نهادگرائى در اين رشته‌هاى علمى نمونه‌اى از اين تلاشها هستند. البته همه كسانى كه اين نگرشها را داشته‌اند به يك شيوه عمل نكرده‌اند. برخى درصدد بوده‌اند كه با تاكيد بر مقررات و قوانين و مسائل تنظيمى، هدف فوق را محقق سازند. عمده كسانى كه در ابتدا درباره نهاد صحبت كرده‌اند از اين قبيل هستند بخصوص در علوم سياسى و حقوق. برخى درصدد بوده‌اند كه با تأكيد برارزشها و هنجارهاى جامعه، هدف فوق را محقق سازند. اين دسته از افراد براين اعتقاد هستند كه ابزارهاى علمى مى‌بايست متأثر از ارزشهاى جامعه شكل گيرند و اگر اينگونه شود خدمت بهترى به انسان ارائه مى‌دهد. دسته سومى وجود دارند كه به مسائل شناختى و ادراكى اهميت مى‌دهند. به عبارت ديگر، آنان نقش تعيين كنندگى در ابزارهاى علمى را به درك و شناخت افراد و برداشت آنان از آن ابزارها مى‌دهند. البته هركدام از اين سه دسته به ساير محورهاى موردنظر ديگر دسته‌ها هم توجه دارند، ولى شدت و غلظت آن كمتر است.

هنگامى كه نهاد پا به عرصه علم مديريت و سازمان مى‌گذارد تقريباً با همين نگرش وارد مى‌شود. نظريه نهادگرائى، سازمانها را به لحاظ ميزان ارتباط و پاسخگوئى به محيط نهادى و ارزشى بررسى مى‌كند و هر چه اين ارتباط بالاتر باشد ميزان و درجه نهادى بودن آن سازمان بيشتر مى‌شود.