نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٦٠ - ٥- جايگاه بالقوه جهاد قبل از تأسيس آن با نگاهى به توسعه اقتصاد عشايرى
گذشته از ايلات ترك مهاجمى كه پيش از حمله مغول به ايران موفق به تشكيل حكومت شدند- از جمله غزنويان، سلجوقيان و خوارزمشاهيان- پس از حمله مغول به ايران نيز سلسله صفويان، افشاريه، زنديه و قاجاريه حكومت متمركزى در ايران بوجود آوردند.»[١] پس از كودتاى ١٢٩٩ رضاخانى كه مسير جديدى براى اقتصاد ايران با تكيه بر سرمايهدارى انتخاب شد، وجود سازمان متمركز ايلى و نقش رؤساى ايلات براى نظام جديد، ديگر قابل قبول نبود.
از سوى ديگر براى برقرارى" نظم و امنيت" و ايجاد بازار يكپارچه داخلى، لازم بود تا حكومت متمركزى بوجود بيايد كه سرآغاز تحول كمى و كيفى در جامعه عشايرى كشور را از سال ١٣٠٠ به بعد فراهم آورد.
دخالت دولت در اسكان عشاير از سال ١٣٠٠ تا سال ١٣٥٧ را به تعبيرى مىتوان به سه دوره تقسيم كرد.[٢] ١- دوره اول از ١٣٠٠ تا ١٣٢٠: اين دوره با جنگهاى خونين و كشت و كشتار سران و جنگجويان عشايرى همراه است و" تخت قاپو" شدن عشاير (اسكان آنها) هدف اصلى بوده است.
٢- دوره دوم از ١٣٢٠ تا ١٣٤١: هدف اساسى حكومت مركزى در اين دوره استقرار مجدد قواى نظامى در منطقه ايلى بود. چرا كه در جريان جنگ جهانى دوم و تضعيف حكومت مركزى، خوانين قدرت يافتند و سازمان اجتماعى ايلى جان تازهاى گرفت.
٣- دوره سوم از ١٣٤١ تا ١٣٥٧: حكومت مركزى در اين سالها زيركانه در پى اضمحلال ساختار ايلى بود. اقداماتى همانند اصلاحات ارضى و قانون ملى شدن جنگلها و مراتع، اعزام سپاهيان دانش و بهداشت و ترويج و نيز جاذبههاى شهرها در كسب درآمدهاى بالا، به كاهش جمعيت عشاير كوچرو انجاميد.
[١] - لمبتون، تاريخ ايلات ايران، ترجمه على تبريزى، مجموعه كتاب آگاه: ايلات و عشاير، ص ٢١٥- ١٩٥.
[٢] - الويا رستريو( افشار نادرى)،« نظرى به ايلات ايران و مسئله اسكان، موسسه پژوهشهاى دهقانى و روستايى ايران، اسفندماه ١٣٥٧، ص ٤١.