نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٤٣ - ٣- عوامل ضرورى وحتمى اجتماعى- اقتصادى تشكيل جهادسازندگى از ديدگاه اقتصاد توسعه
«دو اصطلاح رشد(Growth) و توسعه(Development) غالباً به يك معنى بكار برده مىشوند، كه اين خود نادرست است.
رشد، مفهوم يك بعدى دارد و منظور از آن ازدياد كميت ثروت در جامعه است و معمولًا با شاخصهايى نظير درآمد سرانه اندازهگيرى مىشود. اما توسعه علاوه بر ازدياد كمّى ثروت جامعه از تغيير كيفى نظام اجتماعى، اقتصادى و فرهنگى نيز حكايت مىكند.
برخى توسعه را نوعى نوسازى در سطح نظام اجتماعى قلمداد كردهاند و نظرشان اين است كه توسعه «عبارت از نوعى تغيير اجتماعى است كه طى آن ايدههاى جديد به يك نظام اجتماعى عرضه مىشود تا با بكار گرفتن روشهاى نوين توليد و نهادههاى پيشرفته اجتماعى، درآمد سرانه و سطح زندگى افراد بالا رود.»[١] با وجود اهميت جنبههاى اقتصادى توسعه، ظاهراً اكنون همگان به اين نتيجه رسيدهاند كه «توسعه چيزى بيش از نوسازى و رشد اقتصادى است» و گذشته از بهبود سطح مادى زندگى، عدالت اجتماعى، آزاديهاى سياسى و بزرگداشت ارزشها و سنتهاى بومى را هم در برمىگيرد.[٢] بنابر تعريف جان ملور[٣] توسعه اقتصادى عبارت از فرايندى است كه طى آن جامعه كارآيى توليد و عرضه كالاها و خدمات مورد نياز را افزايش داده و به تبع آن سطح زندگى" سرانه" و ميزان رفاه عمومى اعضاى خود را بالا مىبرد.
دكتر متوسلى توسعه را مترادف با واژه(Development) دانسته كه نمونه ظاهرى آن سطح فرهنگى بالا، رفاه نسبى و استاندارد بالاى درآمدى براى اكثريت عظيمى از يك جامعه است. از لحاظ مفهوم علمى، توسعه، تحولى تدريجى در ساختار فرهنگى، اقتصادى و اجتماعى است كه متضمن رشدى خودجوش و مستمر در توليد باشد. ويژگيهاى مهم اين مفهوم از توسعه، تدريجى بودن، خودگردانى و استمرار، خوداتكائى
[١] - سلمرز، نيل، نوسازى روابط اجتماعى، ترجمه رحمتا ... مقدم مراغهاى، شركت سهامى كتابهاى جيبى، ١٣٥٣.
[٢] - كاوازاكى، ايشىرو، ژاپن بىنقاب، ترجمه مهدى نراقى، تهران، اميركبير، ١٣٥٧.
[٣] - دفتر امور تحقيقات اقتصاد كشاورزى:« معانى، مفاهيم، تعاريف، نظريات و كتابشناسى توسعه كشاورزى و عمران روستايى، جلد اول، پيشنويس مقدماتى، از انتشارات دفتر امور تحقيقات اقتصاد كشاورزى، سازمان تحقيقات كشاورزى و منابع طبيعى، اسفند ماه ١٣٦٧، تهران، ص ١٠.