نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٢٠ - ٢- بستر اقتصادى- اجتماعى تشكيل جهاد از ديدگاه اقتصاد توسعه
سهم وسيعى از مشاغل ايجاد شده ناشى از واگذارى زمين و مربوط به كاركنان خانوادگى و كاركنان مستقل است كه معرف وجود كثرت واحدهاى كوچك فردى و خانوادگى است.
طى سالهاى ٤٥- ١٣٣٥ حدود ٣٥٢ هزار شغل در زمينه فعاليتهاى غيركشاورزى در روستاها بوجود آمده است. در دهه بعد، از مشاغل غير كشاورزى به ميزان ٤٦٩ هزار شغل كاسته شده و در سالهاى ٦٥- ١٣٥٥ تعداد ١٩٤/ ١ ميليون شغل در زمينههاى غيركشاورزى ايجاد شده است. بدين ترتيب طى ٣٠ سال، ايجاد مشاغل غير كشاورزى در روستاهاى ايران با فراز و نشيب زيادى توأم بوده و در مجموع حدود يك ميليون شغل در زمينههاى غيركشاورزى ايجاد شده است. در طى سه دهه اخير مشاغل ايجاد شده در صنعت، حدود ١٤٠ هزار شغل و در زمينه ساختمان، ٣٣٨ هزار شغل (سالانه ١١ هزار شغل) بوده است. بخش خدمات نسبت به ساير بخشها بويژه در دهه اخير، رشد چشمگيرى داشته است. در اين دوره ٥١٥ هزار شغل خدماتى در روستاهاى ايران بوجود آمده است كه قسمت اعظم آن مربوط به خدمات عمومى، اجتماعى و شخصى بوده است.
روى هم رفته اقتصاد روستايى نشان داده كه طى سه دهه ٦٥- ١٣٣٥، اشتغال در مقابل عرضه نيروى كار به تعادل نرسيده است.
در حاليكه رشد جمعيت فزونى مىگيرد، رشد نيروى فعال كاهش مىيابد (به علت مهاجرت نيروى كار) و در مقابل، نرخ بيكارى كه ناگهان در دهه ٥٥- ١٣٤٥ رشد بىسابقهاى يافته بود، كنترل مىشود. همچنين تقاضاى نيروى كار در اين سه دهه جوابگوى رشد جمعيت فعال نبوده است.