اشتغال: در جامعه روستايى ايران به دليل نرخ بالاى رشد، جمعيت بيش از ١٠ سال، هر ساله افزايش قابل ملاحظه‌اى داشته، به طورى كه در دهه ١٣٤٥- ١٣٣٥ حدود ٢/ ١ ميليون نفر و در دهه بعد ٨/ ١ ميليون نفر و در سالهاى ١٣٦٥- ١٣٥٥ حدود سه ميليون نفر بر تعداد آنها افزوده شده است. بر اين اساس تعداد افراد فعال روستايى نيز رشدى به مراتب بالا داشته و طى هر دهه فزونى يافته است. سهم عرضه نيروى كار در جامعه روستايى به كل كشور، در سالهاى ١٣٤٥- ١٣٣٥ معادل ٤٢%، در دهه بعد ٢٩% و در سالهاى ١٣٦٥- ١٣٥٥ برابر با ٩% بوده است. كاهشهاى مذكور عمدتاً به علت مهاجرت نيروى كار به كانونهاى شهرى است. عرضه نيروى كار در دو دهه ١٣٥٥- ١٣٣٥ سالانه ٦٤ هزار نفر و در دهه بعد ٢٧ هزار نفر بوده است. طى سالهاى ١٣٦٥- ١٣٥٥ در نقاط روستايى كشور هر ساله ٦٧ هزارنفر مرد وارد بازار كار شده‌اند، در حالى كه در همين دوره هر ساله حدود ٤٠ هزار نفر از بازار كار خارج شده‌اند. به سخن ديگر، عرضه نيروى كار زن در سال ١٣٥٥، بيش از سال ١٣٦٥ بوده است.

بدين ترتيب روستاهاى كشور هر ساله نيروهاى كارآمد خود را چه از نظر گروه سنى و چه از نظر برخوردارى از سواد و مهارت، به نفع شهرها از دست داده و مشاغل پايه تبعى روستا در مقايسه با شهرها با نيروى كار ناكارآمدترى مواجه شده است. چون صدور نيروى كار روستايى به لحاظ كيفى با نيازها و الزامات تخصصى بازار كار شهرى چندان سازگار نيست، به ناچار نيروى كار مهاجر روستايى در شهرها عمدتاً جذب مشاغل غيرتخصصى و غالباً غير متشكل مى‌شوند.

در خلال سالهاى ٦٥- ١٣٣٥، تقاضاى كار در بخش كشاورزى با فراز و نشيبى محدود، در مجموع كاهش يافته و از ١/ ٢ به ٨/ ٢ ميليون اشتغال رسيده است. در دهه ٤٥- ١٣٣٥ حدود ١٠٤ هزار شغل نيز كاهش يافت و بدين ترتيب سالانه نزديك به ١٥ هزار شغل از ميزان تقاضاى مشاغل كشاورزى طى دو دهه كاسته شده است. در مقابل در سالهاى ٦٥- ١٣٥٥، تقاضاى شغلى، روندى افزايشى يافته و سالانه نزديك به ١١ هزار شغل ايجاد شده است.