نهادگرائى و جهاد سازندگى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٠٣ - ٢- بستر اقتصادى- اجتماعى تشكيل جهاد از ديدگاه اقتصاد توسعه
مشكلات متعدد مربوط به آب، زمين، پراكندگى واحدهاى كشاورزى، ناهموارىها و غيره، از ديد نظام اقتصادى مبتنى بر مناسبات سرمايهدارى، سودآور نبود و به همين دليل كاملًا به خدمت اقتصاد وابسته در نيامد.»[١] با افزايش درآمد نفت از اوايل دهه ١٣٥٠، بويژه از سال ١٣٥٢، و چند برابر شدن قيمت نفت، جريان رشد صنايع وابسته مصرفى در ايران تسريع گرديد و در اين مرحله اقتصاد كشور از سويى متكى به صدور نفت خام شد و از سوى ديگر صنايع مصرفى و وابسته باعث رشد مصرفگرايى آحاد جامعه ايرانى گرديد.
٢- بستر اقتصادى- اجتماعى تشكيل جهاد از ديدگاه اقتصاد توسعه
همانطور كه ذكر شد، يكى از مهمترين زيربخشهاى فعاليتهاى جهاد، عمران روستايى است و با توجه به محروميتهاى فراوانى كه در روستاهاى كشورمان وجود داشت، محروميتزدايى نيمى از جمعيت كشورمان، خود يكى از مهمترين علل تشكيل نهاد جهادسازندگى بوده است. لذا جهت شناخت هر چه بهتر اين بستر لازم است با بررسى وضعيت روستاهاى كشورمان از لحاظ ساختارهاى اجتماعى و اقتصادى، چگونگى آماده شدن اين بستر تاريخى را مورد مطالعه قرار دهيم.
٢- ١- بررسى وضعيت جامعه روستايى ايران
قبل از بحث در اين خصوص ضرورى به نظر مىرسد كه تعريفى از روستا در ايران به دست داده شود. به دليل عدم تفاهم ميان محققين مراكز علمى و سازمانهاى دولتى در اين زمينه، نمىتوان از روستا تعريف كاملى ارائه داد. بكارگيرى اصطلاحات مختلف مثل ده، قريه، آبادى نيز مزيد بر اين مشكل است. محققين علوم انسانى نيز هر يك جنبه خاصى از مشخصات و معيارها را مورد نظر قرار مىدهند كه با توجه به آنها مىتوان گفت كه در تعريف روستا اشاره به يك يا چند ملاك نمىتواند تعريف كاملى از روستا بدست دهد. براى روشن شدن مطلب به بعضى از تعاريف روستا اشاره مىكنيم.
[١] - دكتر ابراهيم رزاقى، اقتصاد ايران، نشر نى، ص ٢٦٦ و ٢٦٧.