شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٥٥ - نماز قصر در قرآن

حديث ديگر از امام باقر عليه السلام است كه فرمود:

قد سافَرَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله إلى‌ ذى خَشَبٍ و هِىَ مَسيرَةُ يومٍ مِنَ المَدينَةِ يَكونُ إلَيها بَريدانِ أربَعَةٌ و عِشرونَ ميلًا فَقَصَّرَ و أفطَرَ فَصارَت سُنَّةً. و قَدَ سَمّى‌ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله قوماً صاموا حينَ أفطَرَ: العُصاةَ، قالَ عليه السلام: فَهُمُ العُصاةُ إلى‌ يَومِ القِيامَةِ.[١]

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به ذى خشب- كه يك روز تا مدينه فاصله داشت- سفر كرد. نماز خود را شكسته خواند و روزه‌اش را افطار كرد و اين، سنّت شد. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گروهى را كه زمان افطار كردن خود، روزه گرفته بودند، «نافرمانان» ناميد.

امام عليه السلام فرمود: آنان تا روز رستاخيز، نافرمان اند.

بر اين اساس، تمام مذاهب، در اين موضوع، اتفاق نظر دارند كه در شريعت اسلامى، به قصر خواندن نماز مسافر، امرى مشروع است. جزيرى در كتاب خود در اين باره مى‌نويسد:

و قد أجمعت الامّة على مشروعية القصر.[٢]

امّت بر مشروع بودن قصر [نماز مسافر]، اجماع دارند.

با اين حال، ملاحظه كتب فقهى، گوياى آن است كه احكام و چگونگى نماز قصر، مورد اختلاف قرار گرفته است. اماميّه و حنفيّه، قصر خواندن نمازهاى چهارركعتى را واجب تعيينى دانسته‌اند؛ ليكن ديگر فرقه‌هاى اهل سنّت، قصر را تنها مجاز مى‌دانند، هر چند همينان، خود، در افضليّت قصر يا اتمام، هم‌داستان نيستند.[٣]

نماز قصر در قرآن‌

قرآن كريم در سوره نساء به مسئله قصر نماز پرداخته، چنين مى‌فرمايد:

«وَ إِذا ضَرَبتُم فِى الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ‌

[١]. كتاب من لا يحضره الفقيه: ج ١ ص ٤٣٥ ح ١٢٦٥.

[٢]. الفقه على المذاهب الأربعة: ج ١ ص ٦٠٨.

[٣]. ر. ك: بداية المجتهد: ج ١ ص ١٣٤.