شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٩٧ - نظريه دوم تقديم تسبيح بر تحميد

مختلف را با هم متعارض بدانيم- كه خواهيم گفت چنين نيست-، باز هم بنا به شهرت روايى و قوّت سندى، ترجيح با قول مشهور خواهد بود.[١]

نظريه دوم: تقديم تسبيح بر تحميد

دليل قول «تقديم تسبيح بر تحميد»، آن است كه برخى فقيهان متقدّم، مانند شيخ صدوق و پدرش، ابن جُنَيد و شيخ طوسى (در برخى از كتاب‌هايش)، به هنگام بيان كيفيت تسبيحات فاطمه زهرا عليها السلام تسبيح را بر تحميد، مقدّم كرده‌اند[٢] و چون اين فقيهان به روزگار ائمّه عليهم السلام نزديك بوده و خود، محدّث نيز بوده‌اند، مى‌توان قول آنان را ردّى بر قول مشهور دانست.

در پاسخ اين گفته، مى‌توانيم تصريح شيخ صدوق و شيخ طوسى را بياوريم كه آنان، هر دو شكل ترتيب مشهور و غير مشهور را جايز دانسته‌اند و مقصودشان از بيان ترتيب غير مشهور، آن بوده است كه بگويند ترتيب مشهور، لازم الرعايه و انحصارى نيست و هر دو كيفيت، مشروع و مطابق با سنّت است.

برخى فقيهان متأخّر، مانند صاحب جواهر نيز اين نظر را دارند و حتّى آن را به علّامه حلّى و فيض كاشانى نيز نسبت داده‌اند.[٣]

دليل صاحب جواهر، آن است كه در مسائل مستحب، اختلاف در ميان احاديث، به تعارض نمى‌انجامد تا نياز به ترجيح يا تخيير پيش آيد؛ بلكه در اين گونه موارد، تأكيد بر يك سو، به منظور معرّفى فرد احسن و اكمل است، نه ردّ جواز و مشروعيت طرف ديگر.

[١]. شيخ يوسف بحرانى براى تقويت نظريه مشهور، به دليل ديگرى نيز تمسّك كرده كه خالى از ضعف نيست( ر. ك: جواهر الكلام: ج ١٠ ص ٤٠٢).

[٢]. فقه الرضا: ص ١١٥، الهداية: ص ١٤١، الاقتصاد: ص ٢٦٤. نيز، ر. ك: المختلف: ج ٢ ص ١٨٢، المبسوط: ج ١ ص ١١٧.

[٣]. جواهر الكلام: ج ١٠ ص ٤٠٤.