شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٤٥ - منشأ پيدايش تكتف در نماز

از نحوه نماز گزاردن شخصى كه در طول عمر خود، نماز كاملى با رعايت همه حدود به جا نمى‌آوَرَد، از ايشان درخواست مى‌كند چگونگى نماز را مجدّداً به وى بياموزد.

امام عليه السلام رو به قبله مى‌ايستد و نمازى را با حدود و سنن، به صورت عملى به او آموزش مى‌دهد؛ ليكن همچون حديث پيشين، با آن كه در مقام بيان بوده، هيچ اشاره‌اى به نهادن دستان بر يكديگر نمى‌كند.

منشأ پيدايش تكتّف در نماز

بر پايه آنچه در شمارى از روايات شيعى آمده، پديده «تكتّف» با الگوبردارى از اهل كتاب و مشخّصاً مجوس، به نماز گروهى از مسلمانان راه يافته است. از جمله، شيخ صدوق از امير مؤمنان امام على عليه السلام چنين آورده است:

لا يَجمَعُ المُسلِمُ يَدَيهِ فِى صَلَاتِهِ وَ هُوَ قَائِمٌ بَينَ يَدَىِ اللَّهِ عز و جل يَتَشَبَّهُ بِأَهلِ الكُفرِ يَعنِى المَجُوسَ.[١]

مسلمان در نمازش، در حالى كه در برابر خداوند متعال ايستاده، دستان خود را بر هم نمى‌نهد تا شبيه كافران- يعنى مجوس- شود.

از امام باقر عليه السلام نيز نقل است كه فرمود:

عَلَيكَ بِالإِقبَالِ عَلَى صَلَاتِكَ ... وَ لَاتُكَفِّر، فَإِنَّمَا يَفعَلُ ذَلِكَ المَجُوسُ.[٢]

بر تو باد كه به نمازت روى آورى ... و دستانت را بر هم منه، كه تنها مجوس چنين مى‌كنند.

به همين جهت، برخى از فقها، پيشينه دست روى دست نهادن در نماز را اين گونه نقل كرده‌اند:

[١]. الخصال: ص ٦٢٢ ح ١٠. گفتنى است چنان كه از برخى آثار باستانى و تصاوير به جا مانده در كتيبه‌ها و مينياتورها پيداست، اين سنّت، علاوه بر ايرانيان پيرو آيين زردشت، در حوزه فرهنگ چينى و آيين بودا نيز رواج داشته است.

[٢]. علل الشرائع: ص ٣٥٨ ح ١.