شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٣٧ - نگاهى به روايت عبد الله بن عمرو

مضمضه و استنشاق كرد. آن گاه سه بار صورت خود و دستانش را تا آرنج شست.

سپس سر خود را مسح كرد و سه بار پاهايش را تا غوزك شست و گفت: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: هر كس همانند اين وضويم وضو بسازد و سپس دو ركعت نماز بخواند و در آن با خود سخن نگويد، گناهان پيشين او بخشيده مى‌شوند.

نگاهى به روايت عبد اللَّه بن عمرو

روايت صحيح البخارى از عبد اللَّه فرزند عمرو بن العاص در باره شستن پاها در وضو، اين چنين است:

تخلّف‌

[عنّا

] النبى صلى الله عليه و آله فى سفرة سافرناها، فأدركنا و قد أرهقتنا الصلاة و نحن نتوضّأ، فجعلنا نمسح على أرجلنا، فنادى بأعلى صوته: وَيلٌ لِلأَعقابِ مِنَ النّارِ! مرّتين أو ثلاثاً.[١]

در سفرى بوديم كه پيامبر صلى الله عليه و آله از ما عقب ماند و سپس به ما رسيد، در حالى كه زمان نماز فرا رسيده بود و ما وضو مى‌گرفتيم و پاهايمان را مسح مى‌كرديم. پس با صداى كاملًا بلند، دو يا سه بار ندا داد: واى از آتش بر پاشنه‌هاى پا!

اين روايت با فرض صحّت، دلالتى بر شستن پا در وضو ندارد و به نظر مى‌رسد كه ناظر به وضعيت اعراب تازه‌مسلمان شده‌اى باشد كه به دليل انس با فرهنگ جاهلى، چه بسا به استفاده از پاپوش‌هاى مناسب خو نكرده بودند، علاوه بر اين كه شايد به حسب عادات جاهلى، ايستاده نيز بول مى‌كردند و طبعاً دچار آلودگى و نجس شدن پاها مى‌شدند. از سوى ديگر، به هيچ وجه بعيد نيست كه در آن شرايط فرهنگى، آنان با همان آلودگى پاهاى خود، به نماز مى‌ايستادند؛ كارى كه مى‌توانست نقد هدايتگرانه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را متوجّه خود سازد.

بر اين اساس، فرموده پيامبر صلى الله عليه و آله را بايد تلاشى در راستاى اصلاح اين عادت ناپسند و تشويق به سمت تطهير پاهاى آلوده، در آستانه نماز ارزيابى كرد. اما اين كه‌

[١]. صحيح البخارى: ج ١ ص ٣٣ ح ٦٠.