شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٣٦ - مسح پاها يا شستن آنها

تنها از دو خليفه، بلكه از راويان پُرروايتى همچون ابو هريره كه در هر خُرد و كلانى رواياتى را از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل كرده‌اند نيز حكايت نشده است، چنان كه عبد اللَّه بن عمر، ابو سعيد خدرى، جابر بن عبد اللَّه، عبد اللَّه بن مسعود و ده‌ها صحابى نام‌آشنا و پُرروايت ديگر نيز مطلقاً روايتى را در باره «وضوى پيامبر صلى الله عليه و آله با شستن پا» نقل نكرده و كمترين هشدارى نسبت به التزام به روش اصيل نبوى در وضو، از خود بروز نداده‌اند. اين، خود به خوبى نشان مى‌دهد كه در ميان معاصران پيامبر صلى الله عليه و آله، به خاطر مشاهده وضوى چندين و چند ساله ايشان- كه به گواهى روايات پيشين، مسح پاها بخشى از آن بوده-، در موضوع وضو، اختلافى پديد نيامده است.

در اين ميان، تنها عثمان بن عفّان، عبد اللَّه بن عمرو بن عاص و دو سه تن ديگر- كه روايت‌هايشان با تعارض يا موانع ديگرى مواجه است- هستند كه براى نخستين بار از وضوى مشتمل بر «شستن پا» سخن گفته و آن را از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله حكايت كرده‌اند، و البته شمار روايات عثمان كه روايت زير نيز از جمله آنهاست، بسيار بيشتر از ديگر افراد است:

عن ابن شهاب أنّ عطاء بن يزيد أخبره أنّ حمران مولى عثمان أخبره أنّه رأى عثمان بن عفّان دعا بإناء، فأفرغ على كفّيه ثلاث مرار، فغسله، ثمّ أدخل يمينه فى الإناء، فمضمض و استنشق، ثمّ غسل وجهه ثلاثاً و يديه إلى المرفقين ثلاث مرار، ثمّ مسح برأسه، ثمّ غسل رجليه ثلاث مرار إلى الكعبين، ثمّ قال: قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: مَن تَوَضَّأَ نَحوَ وُضوئى هذا، ثُمَّ صَلّى‌ رَكعَتَينِ لا يُحَدِّثُ فيهِما نَفسَهُ غُفِرَ لَهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِهِ.[١]

ابن شهاب مى‌گويد: عطاء بن يزيد به او خبر داده كه حمران وابسته عثمان به او خبر داده كه وى عثمان بن عفّان را ديده كه كاسه آبى خواست و سه بار بر كف دستان خود آب ريخت و آنها را شست. سپس دست راست خود را درون كاسه برد و

[١]. صحيح البخارى: ج ١ ص ٧١ ح ١٥٨.