شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٣٤ - سمت و سوى شستن دستها

كرده بود. سپس سر و پاهايش را با رطوبت كف دستش مسح كرد و آب ديگرى را براى آن به كار نگرفت.

بر پايه اين روايت و نظاير آن،[١] پيروان اهل بيت عليهم السلام معتقدند كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در وضو، دستان مبارك خود را از بالا به پايين يعنى از آرنج تا نوك انگشتان مى‌شست و اين، بِدان معناست كه آيه وضو به دست پيامبر صلى الله عليه و آله تفسير شده است. ضمناً اين نكته در باره آيه وضو قابل توجّه است كه اصولًا مخاطبان از ظاهر عباراتى نظير آيه وضو، محدوده انجام عمل مورد نظر را برداشت مى‌نمايند. آن گاه در مقام عملى كردن آن خواسته، معمولًا از بالا به پايين اقدام مى‌كنند. مثلًا اگر پزشك بگويد: پايت را تا زانو با آب سرد بشوى، يا صاحب‌خانه بگويد: ديوارهاى اين اتاق را تا سقف رنگ‌آميزى كن، به طور طبيعى، هر يك از بيمار و رنگ‌كار، سخن گوينده را بر تعيين محدوده مورد نظر او حمل مى‌كند و در نتيجه آنچه را كه به دليل آسان‌تر بودن يا عوامل ديگر، به صورت ناخودآگاه در ميان مردم معمول است، انجام مى‌دهد، يعنى شستن پاها و رنگ‌آميزى كردن ديوارها از بالا به پايين. و چه بسا هرگز اين مطلب به ذهنشان خطور نكند كه پزشك و صاحب‌خانه با گفتن «تا زانو» و «تا سقف» در صدد تعيين سمت و سوى عمل خواسته شده و نقطه انتهايى انجام آن بوده است.

اما به هر تقدير، آنچه در نزد پيروان اهل بيت عليهم السلام اين برداشت قرآنى را قطعيت مى‌بخشد، احاديث معتبرى هستند كه بر انجام دادن وضو از آرنج به سوى سرِ انگشتان دلالت مى‌كنند. در مقابل، تمام مذاهب اهل سنّت، شستن دست‌ها در وضو را به هر صورتى كه باشد، كافى دانسته، هر چند به نظر آنان، شروع از سرِ انگشتان به سوى آرنج، افضل است.[٢]

[١]. ر. ك: الكافى: ج ٣ ص ٢٤( باب صفة الوضوء).

[٢]. ر. ك: الفقه على المذاهب الخمسة: ص ٨٠.