، ربابه ناظمى، كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامى (واحد تهران شمال)، استاد راهنما: دكتر سيّد محمّد باقر حجتى، استاد مشاور: دكتر على مهدى زاده، ١٣٧٧، ١٦١ ص.

نسبت بين بدعت و سنّت چگونه است؟ تاريخچه بدعت به چه زمانى بر مى‌گردد؟

دواعى بدعت‌گذاران در مبتدعات چيست؟ نظر قرآن در باب بدعت‌هاى جاهلى چيست؟ آيا توسل، شفاعت و زيارت قبور بدعت است؟ نظر اميرمؤمنان عليه السلام در باره بدعت چيست؟ پاسخ به اين پرسش‌ها، در ده فصل مطالب اين پايان‌نامه را تشكيل مى‌دهد:

نگارنده، پس از توضيح معناى لغوى و اصطلاحى «بدعت» و شرح معناى لغوى و اصطلاحى سنّت، و بيان اين كه قرآن و سنّت مكمل يكديگرند، و نقل بيان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در باب اهمّيّت سنّت، نسبت بين سنّت و بدعت را توضيح داده است.

وى، سپس اقسام بدعت و دلايل رد آن را بيان كرده، و نظر عز الدين عبد السلام و نووى و دليلى بر رد اين دو نظر از شهيد اوّل در مورد محدّثات را نقل مى‌كند. سپس، وارد بحث تشيع و منشأ آن مى‌شود. در اين بخش، پس از بيان تهمت‌هايى كه نسبت به تشيع وارد مى‌كنند، تاريخچه‌اى از پيدايش تشيع را ورق مى‌زند و سپس، وارد بحث دواعى بدعت‌گذاران مى‌شود. در اين بين، طرح مسئله بدعت‌هاى پيش از اسلام نيز مفيد بوده؛ لذا نمونه‌هايى از بدعت‌هاى آن زمان را از زبان قرآن بازگو مى‌كند.

سپس، وارد بحث از بدعت‌هاى بعد از اسلام شده، و ضمن توضيح نمونه‌هايى از اين بدعت‌ها- كه پس از رسول خدا صلى الله عليه و آله به وجود آمده و در زمان بنى‌اميه به اوج خود رسيد- دلايلى را بر رد نظر سلفيه در مورد توسل، شفاعت و زيارت اهل قبور مى‌آورد و در ديگر بخش، واژه «بدعت» در نهج البلاغه را بررسى مى‌كند. در آخرين قسمت تحقيق، آثار سوء بدعت و تحريم آن را بر مى‌شمرد.

٧٠. بدعت در قرآن و حديث نزد فريقين‌

، محمّد جاويد نجمى، كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث، مدرسه علميه امام خمينى رحمه الله، استاد راهنما: دكتر احمد مراد خانى، استاد مشاور: حجة الاسلام محمّد حسن زمانى، ١٣٨٣، ١٩٩ ص.

نگارنده، در اين تحقيق به دنبال پاسخ به اين سؤال‌ها است كه: آيا هر امر حادث و هر كار جديد كه در زمان رسول اللَّه صلى الله عليه و آله نبوده، و بعد از آن حادث شده بدعت است؟ ملاك بدعت چيست؟