چكيده پايان نامه هاى حديثى - هوشمند، مهدى - الصفحة ٦٣ - ٦٨ بدعت از ديدگاه قرآن و حديث

از ديدگاه برخى عالمان، اقسامى براى بدعت بيان شده كه نويسنده، با توجّه به قيودى كه در مفهوم بدعت معتبر دانسته، آنها را نپذيرفته است.

بدعت‌گذارى در همه فرق اسلامى به پيروى از قرآن و سنّت حرام است. حتى در نظر آنان كه بدعت را به پنج قسم تقسيم كرده‌اند و پاره‌اى از آن را روا مى‌شمرند، بخش عمده‌اى از آن حرام است. در روايات، پيروى از هواى نفس، كتمان حق، افترا و امثال آن- كه در آيات قرآن نيز نكوهش شده‌اند- به بدعت در دين تفسير شده‌اند.

گزارش فصل‌هاى هشت‌گانه اين پايان‌نامه، بدين ترتيب است:

در فصل اول مفاهيم لغوى و اصطلاحى بدعت و سنت و ذكر نقطه نظرات دانشمندان آمده است.

در فصل دوم به طور اختصار، ابعاد و ويژگى سنّت و لزوم متابعت از كتاب و سنّت، طى دو مبحث آمده است.

فصل سوم به تشريح اقسام بدعت از ديدگاه علماى بزرگ شيعه و اهل سنت اختصاص يافته و ضمن اقسام پنج‌گانه آن، مواردى هم كه نوآورى‌هاى سخيف در آنها بدعت تلقى مى‌گردد، بيان گرديده و در نهايت، وجوه افتراق بدعت از سنت آمده است.

عوامل و آثار و خصوصيات بدعت، عنوان فصل چهارم را تشكيل مى‌دهد. در مبحث اوّل اين فصل، نگارنده نخست عوامل و انگيزه‌هاى پنج‌گانه بدعت و در مبحث دوم، آثار چهارگانه آن و در مبحث سوم، اوصاف و خصوصيات هشت‌گانه آن را توضيح داده است.

عوامل و آثار و خصوصيات بدعت، در فصل چهارم مورد تحقيق قرار گرفته و جهل، تبعيت از هوا و هوس و غرض‌ورزى‌ها، مهم‌ترين عوامل بدعت شناخته شده است.

در فصل پنجم، با استناد به آيات و روايات، نُه مورد از بدعت‌هاى گذشتگان وبرخى بدعت‌هاى پس از پيامبر، تا زمان حاضر آمده است.

برخورد قرآن وروايات وعالمان دينى با بدعت‌گزاران، در فصل ششم تبيين شده است.

لزوم و اهمّيّت برخورد با بدعت و دستورالعمل‌هاى مقابله با آن، در فصل هفتم پايان‌نامه آمده است.

بحث از اجتهاد، وبررسى اجتهاد ممنوع (اجتهاد در برابر نص) به عنوان يكى از مصداق‌هاى كلّى بدعت وبيان فرق آن با اجتهاد مقبول، آخرين و گسترده‌ترين فصل را به خود اختصاص داده است.