پاسخ به چند سؤال، هدف نگارنده در اين رساله است: بهترين راه رسيدن به حقيقت چيست؟ آيا بايد از نيروى عقل كمك گرفت؟ آيا برترين كمال انسان، درك حقيقت براساس نيروى عقل و آموختن علم و دانش است؟ آيا بين نيروهاى درونى انسان تضاد وجود دارد و عقل و احساس، دو نيروى متضاد به شمار مى‌روند؟

اين پايان‌نامه در سه بخش فراهم آمده است:

در بخش اوّل، به بررسى «عقل» از نظر لغوى و اصطلاحى و تفسيرى و روايى پرداخته است.

در بخش دوم، به بررسى عشق، از جهات مختلف پرداخته است.

بخش سوم، راجع به جمع بين عقل و عشق است. در اين بخش، بر اساس آيات و روايات، استدلالاتى در زمينه قابليت جمع اين دو مفهوم و رابطه آنها با يكديگر ارائه نموده، و از نظر سير تاريخى و اختلاف نظرها، آن را مورد بررسى قرار داده است.

١٢٣. بررسى عوامل رخوت در عبادت (نماز) از منظر قرآن و روايات‌

، سيّد مهدى مرتضوى، كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث، دانشكده اصول دين تهران، استاد راهنما:

دكتر ناصر رفيعى محمّدى، استاد مشاور: دكتر على نقى فقيهى، ١٣٨٤، ٢٩٨ ص.

هدف از انجام اين پژوهش، شناسايى و معرفى سلسله عوامل رخوت در عبادت است و نويسنده، با انجام كار ميدانى، سعى داشته تا ميزان حقيقى بودن اين عوامل در ايجاد رخوت بر روى نسل جوان، بالاخص دانش‌آموزان را مشخص نمايد، تا به اين سؤالات پاسخ داده باشد كه: چه عواملى مايه رخوت و سستى در عبادت براى كودكان و نوجوانان است؟ آيا اصولًا علل و عوامل ذكر شده در روايات، ابتدائاً از دوران بلوغ و تكليف عبادت، دامنگير مكلف مى‌گردد، و يا زمينه بروز اين مسئله در دوران نوزادى، نونهالى، و نوجوانى به وجود مى‌آيد؟

وى، اين مهم را در چهار فصل به انجام رسانده است:

نخست، پس از بيان مقدمه- كه شامل كلّيات بحث مى‌شود- به بحث از مفهوم‌شناسى لفظ «رخوت» و الفاظ مترادف آن پرداخته است. سپس، در آمدى بر دين و ديندارى دارد، و با بررسى مفهوم اين واژه، وارد بحث جوانان و زمينه‌هاى رخوت شده است. در اين قسمت، به عنوان آسيب‌شناسى، ابتدا علل و عوامل وجود رخوت در جوانان را معرفى كرده و در باره هر كدام، به بحث و بررسى پرداخته كه عمده مباحث رساله را تشكيل مى‌دهد.