، سهيلا پيروزفر، كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث، دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران، استاد راهنما: دكتر محمّد على مهدوى‌راد، استاد مشاور: دكتر سيّد محمّد باقر حجتى، ١٣٧٣، ٢٦٢ ص.

اين رساله در قالب پنج فصل، مباحث خود را مطرح كرده است.

در فصل اوّل، كلّياتى در باره مفاهيم تفسير آمده است و ابزار تفسير و علل نياز به آن، مورد توجّه قرار گرفته و براى دست يافتن به خاستگاه پيدايش اسرائيليات، سير تطوّر تفسير از دوران پيامبر صلى الله عليه و آله و صحابيان تا دوران تابعيان دنبال شده است. نگارنده به اين نتيجه دست يافته كه نخستين گام‌هاى نفوذ اسرائيليات، هم‌زمان با نزول قرآن بوده و هرچند پيامبر صلى الله عليه و آله با اين پديده به مقاومت برخاست، سهل‌انگارى صحابيان و تابعيان، راه را براى گسترش اين نفوذ فراهم آورده است.

در فصل دوم، معناى لغوى و اصطلاحى «اسرائيليات» و عوامل گسترش آن در فرهنگ اسلامى، و موضع قرآن، رسول اكرم صلى الله عليه و آله، ائمه عليهم السلام و صحابيان با اين پديده، و انواع اسرائيليات، بررسى گرديده است.

فصل سوم- كه مفصّل‌ترين فصل رساله است- به معرفى برجسته‌ترين شخصيت‌هاى مؤثر در گسترش اسرائيليات، همچون: كعب الأحبار، ابو هريره، عبد اللَّه بن سلام، وهْب بن منبّه و تميم دارى، و ديدگاه رجاليان در باره آنان و نمونه‌هايى از اسرائيليات نقل شده از ايشان اختصاص يافته است.

در فصل چهارم، چگونگى برخورد پانزده منبع تفسيرى، همچون: تفسير السدّى، تفسير الطبرى، التبيان، كشف الأسرار، روح المعانى، الميزان و ... با اسرائيليات، به بحث گذاشته شده است.

در فصل پنجم، نمونه‌هايى از اسرائيليات- كه در كتاب‌هاى تفسيرى يافت مى‌شود- همراه با نقد آنها و بيان صحيح‌ترين وجهى كه در تفسير آيات به نظر مى‌رسد، آمده است.

گستردگى منابع‌تفسيرى و چينش منطقى و مطلوبِ مطالب از امتيازات اين رساله است.

٢٧. اسرائيليات و تأثير آن بر داستان‌هاى انبيا در تفاسير قرآن‌

، حميد محمّدقاسمى، دكترى علوم قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامى اراك، استاد راهنما: دكترمحمّد باقر حجتى، استاد مشاور: دكتر عليرضا فيض، ١٣٧٨، ٤١١ ص.

نگارنده، در اين تحقيق، به بررسى چند سؤال پرداخته: به چه چيزهايى اسرائيليات گفته‌