در اين رساله، سعى نگارنده بر آن بوده تا در نشان دادن نگاه مولوى به قرآن و حديث، به ارائه نمونه‌هايى روشن از استشهادات مولوى به آيات و روايات بپردازد؛ لذا در بخشى از تحقيق خود، نوع نگاه مولوى به آيات قرآن را تبيين مى‌كند و در بخش ديگر، جهت روشن شدن نوع نگاه خاص او به مقوله حديث، نمونه‌هايى مى‌آورد. از آن جا كه آشنايى با منش صوفيه و اساس معتقدات ايشان و برخوردشان، قبل و بعد از مولوى با گزاره‌هاى مذهبى، به تبيين بهتر كار او در مثنوى مى‌انجامد، در بخش مقدماتى، تعريفى از حقيقت تصوف با استفاده از منابع معتبر تنظيم نموده است، و در آن، مبناى نام‌گذارى دوگونه بهره‌گيرى مولوى از مذهب به «تبيين هنرى» و «برخورد هنرى» را به طور مبسوط شرح داده است.

نظر نگارنده اين است كه ديدگاه جلال الدين مولوى، شاعر عارف قرن هفتم، به اين دو مقوله از مذهب را مى‌توان به دو گونه متفاوت تقسيم‌بندى كرد. در يك گونه، مولوى با هنرمندىِ تمام و با استفاده از تمثيلات و تشبيهات محسوس، به شرح و تبيين پيام آيه يا حديث مى‌پردازد، كه در اين حالت آنچه مى‌گويد با روح كلّى مذهب مطابق است، كه اينها «تبيينات هنرى» مولوى است. اما در گونه ديگر، با تمسّك به قرآن و حديث، به شرح و بيان اصول اعتقادات صوفيه و ويژگى‌هاى طريقت مورد پسند خويش مى‌پردازد، كه در اين صورت، آيه و حديث در كارگاه خيال و عاطفه هنرمند او تغيير شكل پيدا كرده، و به مقصود او برگردانده شده است؛ به طورى كه ديگر پيام آن آيه و حديث با روح كلّى مذهب نمى‌خواند بلكه به رنگ ذهنيت گوينده مثنوى در آمده است، كه اين گونه كاربرد «برخورد هنرى» مولوى نام دارد.

٤٥٢. نگاهى به روايات كتب اربعه‌

، حسين فقيهى، رساله علمى سطح سوم، مركز مديريت حوزه علميه قم، استاد راهنما: دكتر احمد عابدى، ١٣٨٠، ٢٧٩ ص.

در اين رساله، سعى بر اين بوده كه هرچه بيشتر، از اقوال و آراى صاحب‌نظران شيعه در باره كتب اربعه استفاده شود. در نقل اقوال و ادلّه اصحاب نيز ابتدا اقوال هر يك از مخالفان بيان شده، سپس ادلّه آنان و نظرات ديگر محققان در اين باره مورد بررسى قرار گرفته است.

فصل‌بندى مباحث بخش دوم، از كلمات شيخ انصارى اقتباس شده است. مطالب اين بخش، عبارت‌اند از: معرفى نگارندگان كتب اربعه و اجمالى از سير زندگى آنان،