در فصل اوّل، نخست به عنوان مقدمه به بيان اصل مسئله، اهمّيّت مطالعاتى، پرسش‌هاى تحقيقاتى، تعريف واژه‌ها واصطلاحات، و مبانى تربيت پرداخته و سپس، ماهيّت و ويژگى‌هاى انسان را- كه موضوع تربيت است- از ديدگاه نهج البلاغه تبيين كرده است.

در فصل دوم، خلاصه‌اى از پژوهش‌ها ومقالاتى را كه مرتبط با اين تحقيق بوده، ارائه كرده است.

در فصل سوم، روش تحقيق وشرايط كشف نظام تربيتى در نهج البلاغه را بيان كرده است.

در فصل چهارم، بر اساس ماهيّت و ويژگى‌هاى عمومى انسان در نهج البلاغه، هشت مبنا و شانزده اصل از مبانى و اصول تربيت اجتماعى را استخراج نموده است.

همچنين، براى ارائه الگوى عملى در اين فصل، ويژگى‌هاى مطلوب متربى، در نظام تربيت اجتماعى از ديدگاه امام على عليه السلام، و سيماى اجتماعى متقين در نهج البلاغه را ترسيم نموده است.

درفصل پنجم، امكان‌پذير بودن استخراج نظام تربيتى از نهج البلاغه، و برترى نظام تربيت اجتماعى علوى را- كه به واسطه متكى بودن به پشتوانه وحى، برتر از عقل و تجربه بشرى است- به اثبات رسانده است. همچنين، در مقايسه رابطه فرد با جامعه، از ديدگاه امام على عليه السلام و نظريه‌هاى اصالت فرد و جامعه، از مجموعِ بيانات امام، يك نوع رابطه متقابل فرد و جامعه را استنتاج نموده، و در پايان، پيشنهادهاى لازم را به دست‌اندركاران تعليم و تربيت ارائه نموده است.

٣٨١. مبانى و گستره آزادى سياسى در انديشه و رفتار حضرت على عليه السلام‌

، على محسنى، دكترى علوم سياسى، دانشگاه امام صادق عليه السلام، اساتيد راهنما: دكتر ناصر جمال زاده و دكتر احمد پاكتچى، اساتيد مشاور: دكتر جلال درخشه و دكتر سيّد محمّد رضا احمدى طباطبايى، ١٣٨٢، ٤٩٣ ص.

نگارنده، اين رساله را با دو هدف اساسى سامان داده است: تبيين رهيافت حضرت على عليه السلام به مقوله آزادى سياسى، به مثابه يكى از مفاهيم محورى در علوم سياسى؛ تأثير و نقش آزادى سياسى در بروز مشكلات حكومت آن حضرت.

سؤال‌هايى كه در اين پژوهش به آنها پاسخ داده، اينهاست: مؤلّفه‌ها و مقومات آزادى سياسى، تا چه ميزان در انديشه سياسى و سيره حكومتى حضرت على عليه السلام مشاهده‌