شرح دعای کمیل - حسین انصاریان - الصفحة ٤٧ - دورنمايى از اشارات و لطايف بسم اللّه

بار خدايا مهيمنى و مدبّر ^^^ وز همه عيبى مقدّسى و مبرّا

ما نتوانيم حق حمد تو گفتن ^^^ با همه كرّوبيان عالم بالا

« سعدى » از آنجا كه فهم اوست سخن گفت ^^^ ورنه كمال تو وهم ، كى رسد آنجا[١]

كلمه ى « رحيم » به عقيده ى اربابان علوم عربيت صفت مشبهه است ، از اين جهت دلالت بر ثبات و دوام دارد ، يعنى : خدايى كه رحمت و مهربانيش هميشگى و ثابت است .

اهل دين گفته اند : رحمت رحيميه ويژه ى مردم مؤمن و صاحبان يقين است كه به سبب پذيرش هدايت و رعايت حلال و حرام حق و آراسته بودن به حسنات اخلاقى و سپاسگذارى در برابر نعمتها سزاوار و شايسته ى آن شده اند .

در آثار اسلامى آمده : رحمت رحمانيه به معناى : « روزى بخشيدن به عموم موجودات و همه ى انسانها چه مؤمن و كافر و چه نيك و بد » است و رحمت رحيميه به معناى : « افاضه ى كمالات معنوى به نوع انسان » و به معناى : « آمرزش اهل ايمان در دنيا و آخرت » است .

در « رحمانّيت » و « رحيميّت » معناى عافيت مندرج است : يكى عافيت دنيوى و ديگر عافيت أخروى . و رحمت رحيميه شامل مطيعان است به قبول حسنات و عبادات ، و شامل عاصيان از اهل ايمان است به آمرزش و محو سيّئآت . نيكان و نيكوكاران به سبب بندگى ، به انتظار نزول رحمتند و بدان وبدكاران به علّت نيازمندى ومفلسى وبيچارگى وشرمندگى، اميدوار اين موهبتند.

ابن مبارك گفته : « رحمان » آن است كه : چون از او درخواست كنى دست گيرد ، و « رحيم » آنكه : اگر چيزى از او نطلبى خشم گيرد !

عارفى فرموده : خداى متعال رحمان است به روزى دادن به جانداران و رحيم

[١] سعدى شيرازى ، ديوان اشعار ، شماره ى ١ .