شرح دعای کمیل - حسین انصاریان - الصفحة ٤٨ - دورنمايى از اشارات و لطايف بسم اللّه

است به آمرزش سيئآت اهل ايمان . در رزق و روزى به رحمانيتش اعتماد كن نه به كسب و تجارت خويش ، ولى كسب و تجارت را از دست مگذار كه خلاف شرع و عقل است ; و در آمرزش گناهان به رحيميتش تكيه كن نه بر عمل خود ، ولى عمل را ترك مكن كه خلاف خواسته ى حق و همراهى با شيطان است .

گروهى از اهل سِرّ گفته اند : بنده را سه حالت است :

اوّل : حالت معدومى كه نياز به هستى داشت .

دوم : حالت هستى و موجوديّت كه محتاج به اسباب بقاست .

سوم : حالت حضور در قيامت و احتياج به آمرزش و مغفرت ; و اين سه حال در اين سه اسم مندرج است :

« اللّه » يعنى : مستجمع همه ى صفات كمال اوست ، انديشه كن كه چگونه تو را از ديار نيستى و عدم ، به عرصه ى هستى و وجود آورد .

« رحمان » اوست ، بنگر كه چگونه اسباب و ابزار بقا و زندگيت را فراهم آورد .

« رحيم » اوست ، باش تا فرداى قيامت ببينى كه تو را در پناه رحيميّت آورد و پرده ى آمرزش بر گناهانت فرو پوشد .

اربابان بصيرت و صاحبان درايت و عاشقان حقيقت گفته اند : انسان را قلب و نفس و روح است ، نفس را هواى رزق و احسان است ، و قلب را تمناى معرفت و ايمان ، و روح را درخواست رحمت و رضوان ، و هر يك از آنها به اسمى از اين اسما نصيب خود گيرند ، قلب از نام « اللّه » ذوق معرفت و ايمان يابد و نفس از اسم « رحمان » به رزق و احسان رسد و روح از اثر « رحيم » پوشيده به رحمت و رضوان شود .

كسى كه قلب و جانش با مفاهيم اين سه نام مبارك درآميزد ، از بندگى و عبادت هر معبودى جز خدا خلاصى يابد و نسبت به بندگان خدا منبع بخشايش و بخشندگى شود و همه را از لطف و مهربانى خود بهره مند كند .