فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣١
١٢. طرح دائرة المعارف قواعد فقهى
١٣. پيشنهادهاى دوره چهارم به مجلس مجمع
مصوّبه ١:
در خصوص انتفاع انسان از اعضاى انسانى ديگر زنده باشد يا مرده
از حيث تقسيم و تعريف: اوّلاً: منظور از عضو، هر جزئى از انسان؛ مانند بافتها، سلّولها، خون و... متصل يا منفصل است. ثانياً: منظور از انتفاع، هرگونه استفادهاى است كه خواهان عضو، براى بقاى اصل حيات يا محافظت بر وظيفهاى اساسى از وظايف بدن؛ مانند بينايى و... بدان نياز مبرم دارد. البته بنابراين كه خواهان عضو، شرعاً بهرهمند از حياتى محترمه باشد. ثالثاً: صورتهاى انتفاع خود تقسيماتى دارد: انتقال عضو از شخص زنده.
٢.انتقال عضو از مرده
٣. انتقال عضو از جنين .
صورت اوّل: كه خود داراى چندحالت است:
(الف) انتقال عضو از قسمتى از بدن به قسمتى ديگر؛ مانند انتقال پوست يا غضروفها، استخوانها، رگها، خون و...
(ب) انتقال عضو از بدن انسان زنده به بدن انسانى ديگر كه عضو در اين حالت، به آنچه كه حيات بدن بدان متوقف است و آنچه كه حيات بر آن متوقف نيست تقسيم مىشود. امّا آنچه كه حيات بر آن متوقف است گاهى فردى است و گاهى غير فردى. فردى مانند قلب و كبد و غير فردى مانند كليهها و ريهها و اما آنچه كه حيات برآن متوقف نمىباشد، يا عضوى است كه وظيفهاى اساسى در بدن به عهده دارد و يا ندارد يا خود به خود حيات تازه مىيابد و يا اين گونه نيست يا تأثيرى بر انساب و موروثات و شخصيت دارد؛ مانند بيضه و تخمدان و سلولهاى عصبى و يا اينچنين نيست.
صورت دوم: يعنى انتقال عضو از شخص مرده. ملاحظه شود كه مرگ ٢ حالت دارد: ١.مرگ مغز، يعنى از كار افتادن نهايى همه وظايف مغز به طورى كه از لحاظ