فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٠ - فقه در نگاه روشنفكران (٢) مسعود امامی
احمد» طولانىترين تأليف اوست. اين كتاب در سه جلد نوشته شد كه جلد سوم آن را «مسائل الحيات» ناميد. طالبوف دراين كتاب كه به شيوه سرگرم كنندهاى به گفتگوى ميان پدر و پسرى خيالى مىپردازد، سعى دارد اطلاعات فراوانى از علوم جديد را در اختيار خوانندگان قرار دهد. دو جلد نخست اين كتاب بيشتر بر محور علوم تجربى و آخرين دستاوردهاى صنعت و ابزارهاى نوين در غرب است، (٢) اما مباحث اصلى جلد سوم، حقوق، آزادى، مساوات و مفاهيم علوم سياسى مىباشد.
كتاب ديگر او «مسالك المحسنين» است كه داستان سفر علمى چند مهندس، پزشك و معلم به قلّه دماوند است. اين كتاب در بردارنده مطالب بسيارى در نقد جامعه و حكومت آن روز ايران و ارائه راههاى برون رفت از مشكلات پيش روى ايرانيان است. (٣)
او دو تأليف ديگر به نام «ايضاحات در خصوص آزادى» و «سياست طالبى» دارد كه حاوى انديشههاى سياسى و مشروطه خواهى اوست. (٤) اثر ديگر او «نخبه سپهرى» نام دارد كه در شرح زندگانى پيامبر اكرم(ص) است و گزيده كتاب «ناسخ التواريخ»، تأليف ميرزا محمد تقى خان سپهر مىباشد. غير از اين از طالبوف ترجمه دو كتاب از زبان روسى و چند مقاله كوتاه و نامه هايى پراكنده و چند قطعه شعر بر جاى مانده است.
اعتقادات :
طالبوف مسلمانى شيعى و معتقد بود. شواهد روشن و فراوانى در همه آثار او دلالت بر اين حقيقت مىكند. كتاب «نخبه سپهرى» را در شرح زندگى پيامبر اكرم (ص) نگاشت و در آن
(٢) اين كتاب بعدها در تبريز جزو كتب درسى دانشآموزان قرار گرفت.
(٣) چنانكه بعد از اين خواهد آمد، اين كتاب مورد تحريم و تكفير شيخ فضل اللّه نورى واقع شد.
(٤) اين دو رساله به همراه برخى از نامههاى طالبوف و نيز مقدمهاى در شرح زندگانى او به كوشش ايرج افشار و تحت عنوان «آزادى و سياست» به چاپ رسيده است.