نويسنده در شماره پيشين سلسله مقالات خود به تحليل و بررسى ديدگاه يكى از مهمترين روشنفكران عصر قاجار يعنى ميرزا عبدالرحيم طالبوف در زمينه فقه و مسائل مربوط به آن مى‌پردازد.

او بعد از بيان شرح حال كوتاهى از طالبوف به تبيين مبانى فكرى او در اعتقاد به اسلام و تشيّع و نقد جدّى وى از وضعيت آن هنگام ايران و رجال آن، به خصوص روحانيون پرداخته است. سپس نشان مى‌دهد كه طالبوف همين روحيه نقّادى را نسبت به تمدن غرب داشته و مى‌كوشيده در گزينش و معرفى دستاوردهاى غرب ميان سره و ناسره فرق نهد. آنگاه به موضوع اصلى مقاله كه فقه و شريعت از ديدگاه طالبوف است پرداخته و به تشريح نظر او در زمينه وضع قانون در جهت پاسدارى از عدالت، برقرارى نظم و اجراى مقررات شرعى مى‌پردازد و آشكار مى‌سازد كه طالبوف چگونه در جمع ميان انديشه‌هاى ترقى خواهانه خود و پاى بندى به احكام شرعى دچار تناقض گويى‌ها شده است. در پايان انديشه‌هاى طالبوف در زمينه آزادى و اقتصاد را كه بر گرفته از مكاتب ليبراليسم و سوسياليسم در غرب بوده است مطرح مى‌سازد و به اين نتيجه مى‌رسد كه طالبوف با ناديده گرفتن نقاط تعارض ديدگاه‌هاى خود در اين موضوعات با فقه و شريعت از ارائه نظريه‌اى هماهنگ و شفّاف در جمع ميان باورهاى دينى خود با انديشه‌هاى غربى، طفره رفته است.

كليد واژگان: عبدالرحيم طالبوف، مشروطه، قاجار، روشنفكران، فقه، روحانيان، تغيير الفبا، قانون، آزادى، سوسياليسم، فريدون آدميّت، عبدالهادى حائرى.