ثابت مى‌شود بدون ارتكاب عملى كه موجب حد شود. امّا رواياتى كه بر حد كامل دلالت دارد احتمالاً در موردى وارد شده است كه عمل موجب حد انجام شده باشد. گويا اجتماع در يك لباس نشانه ارتكاب عملى است كه موجب حد مى‌شود مگر رجم. بر اساس روايات، رجم جز با شهادت شاهدانى كه شهادت دهند همانند دخول ميل در سرمه دان ديده‌اند، ثابت نمى‌شود.

اين جمع اگر شاهدى نداشته باشد جمع تبرّعى است و ارزشى ندارد، ولى رواياتى در اينجا وجود دارد كه شاهد اين جمع مى‌باشند:

١ ـ روايتى از عبداللّه‌ بن سنان با سند كامل از امام صادق(ع):

شنيدم كه فرمود: حد الجلد في الزنا أن يوجدا في لحاف واحد و الرجلان يوجدان في لحاف واحد و المرأتان توجدان في لحاف واحد؛ (٣٧)

موجب حد تازيانه در زنا آن است كه دو نفر در زير يك لحاف ديده شوند و دو مرد يا دو زن در زير يك لحاف ديده شوند.

از تعبير «حد الجلد في الزنا» اين گونه به دست مى‌آيد كه گويا وجود دو شخص در يك لحاف نشانه ارتكاب زنا است.

٢ ـ حديثى از ابى بصير از امام صادق(ع):

در باره زنى كه به همراه مردى در زير يك لباس ديده مى‌شود پرسيدم، فرمود: يجلدان مئة جلدة و لايجب الرجم حتى تقوم البينة الاربعة بأن قد رأوه يجامعها؛ (٣٨)

بر هر كدام صد ضربه تازيانه زده مى‌شود و تا زمانى كه چهار شاهد گواهى ندهند كه آن مرد را در حال جماع با آن زن ديده‌اند، رجم واجب نمى‌شود.

ذيل حديث كه مى‌گويد: ولايجب الرجم...؛ شاهد است بر آن كه مقصود،

(٣٧) همان، ص٣٦٤، ح٤.
(٣٨) تهذيب الأحكام، ج١٠، ص٤٣، ح١٥٤؛ وسائل الشيعه، ج١٨، ص٣٦٥، باب ١٠ از ابواب حد زنا، ح٨.