خودش باز مى‌گردد. اين مطلب دلالت مى‌كند كه همه منافع بيعت با رسول خدا(ص) براى مؤمنين بيعت كننده است و به همين سبب خسارات نقض آن هم به ايشان باز مى‌گردد.

همچنين آيه حكم كرده است كه : «هركس به آنچه با خدا پيمان بسته است وفادار بماند، خداوند به زودى پاداش بزرگى را به او خواهد داد». اين جمله دلالت آشكار دارد كه بيعت با رسول خدا(ص)، بيعت و عهد بستن با خداست در موردى كه بيعت بر آن واقع شده است. به همين سبب وفاى به اين عهد و بيعت، موجب رسيدن به اجر بزرگ از طرف خداوند متعال خواهد شد.

آيه مباركه براى تعظيم و بزرگ داشت مقام بيعت با رسول خدا(ص) وارد شده است، اما با وجود اينكه مشتمل بر بزرگداشت اين بيعت و خسران شخص بيعت كننده در صورت شكستن عهد و رسيدن به اجر عظيم براى وفا كننده به آن است، هيچ دلالتى بر مشروط و مقيد كردن ولايت رسول خدا(ص) كه ولىّ امر مسلمين است به بيعت مسلمانان با ايشان و مشروط كردن وجوب اطاعت از رسول به اين بيعت، ندارد، بلكه ادله فعليت ولايت پيامبر، مانند ولايت همه ائمه معصومين(ع)بر همان مقتضاى خود كه اطلاق ولايت و فعليت آن بدون هيچ قيد و شرطى است، دلالت دارد، همان طور كه اطلاق ادلّه وجوب اطاعت از ايشان نيز بدون هيچ قيدى بر وجوب اطاعت دلالت مى‌كند.

البته، بعيد نيست كه ادّعا شود جمله: «فمن نكث فإنّما ينكث على نفسه»، در اين ظهور دارد كه نقض عهد بيعت باعث خسارتى مى‌شود كه به شكننده عهد خواهد رسيد و آن عبارت ديگرى از اين است كه شكستن بيعت مستلزم خسران براى ناقض عهد است كه معنايش وجوب عمل به بيعت و حرمت نقض آن مى‌باشد. اين سخنى صحيح و معقول است و با دو اطلاق مذكور هيچ منافاتى ندارد.

در گذشته معنايى از تفسير قمى مطرح شد كه مراد از بيعت در اين آيه همان بيعت رضوان است كه در آيه اول ذكر شد. مجمع البيان نيز به همين مطلب تصريح كرده و در تفسير تبيان نيز همين معنا آمده. (٢٣) بدون شك اين بيعت، بيعت بر جنگ با مشركين

(٢٣) تفسير مجمع البيان، ج٥، ص١١٦ ـ ١١٧، التبيان في تفسير القرآن، ج٩، ص٣١٩.