فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٩ - ميراث زوجه از اموال غير منقول(١) آیة الله سيد محمود هاشمى شاهرودى
بنابراين، مقصود، حفظ همان ميراث مفروض وارثان است براى آنان از شركت شوهر جديد زوجه در آن و از اين جهت ساختمان و زمين يكسان است. اين تعليل با محروميت زوجه فقط از عين ساختمان و زمين و ارث بردن او از قيمت آنها، مناسبت دارد، از اين رو، اين نحوه جمع كه سيد مرتضى انجام داده، متين و مناسب با تعليلى است كه در اكثر اين روايات آمده است. براين اساس، رأى سيد مرتضى ثابت مىشود كه زوجه از ارث عين زمين و خانه محروم است نه از قيمت آنها، يا به طور مطلق يا در خصوص زوجهاى كه فرزند نداشته باشد، بنابر عمل به صحيحه ابن اذينه كه بحث آن گذشت.
ملاحظه سوم: گروهى از روايات گذشته، ظهورى در محروميت زوجه از ارث عين و قيمت زمين ندارند، بلكه فقط ظهور در محروميت او از عين دارند؛ از جمله صحيحه فضلا كه گذشت و امام در آن مىفرمايد:
«إنّ المرأة لاترث من تركة زوجها من تربة دار أو أرض (وأرض) إلاّ أن يقوّم الطوب و الخشب قيمة فتعطى ربعها أو ثمنها؛ (٦١)
زن از تركه شوهر خود، از خاك خانه يا زمين (و زمين) ارث نمىبرد، مگر آن كه آجر و چوب قيمت گذارى مىشوند و ربع يا ثمن كه سهم زن است به او داده مىشود».
روايت واسطى نيز به همين معناست:
«لاترث امرأة ممّا ترك زوجها من تربة دار ولا أرض، إلاّ أن يقوّم البناء والجذوع و الخشب فتعطى نصيبها من قيمة البناء فأمّا التربة فلا تعطى شيئاً من الأرض و لاتربة دار؛ (٦٢)
زن از ما ترك شوهر خود، از خاك خانه و زمين ارث نمىبرد، مگر آن كه ساختمان و چوب و شاخهها قيمت گذارى مىشود و سهم زوجه از قيمت آنها داده مىشود، اما چيزى از زمين و خاك خانه به او داده نمىشود».
(٦١) وسائل الشيعه، ج٢٦، ص٢٠٨ ـ ٢٠٧، باب ٦ از ابواب ميراث الأزواج، ح٥.
(٦٢) همان، ص٢١١، ح١٥.