تقدير اين روايت بر عدم جواز نظر در نجوم و پيش گويى براساس احكام نجومى و مراعات آنها دلالت دارد. تأويل حديث به اين كه مراد از نجوم در اينجا اعتقاد به تأثير نجوم است، بعيد مى‌نمايد. (٢٨)

در هر صورت، اين خبر بر جواز نظر بدون حكم كردن و اعتقاد داشتن به آن دلالت داشته و حكم كردن و اعتقاد به تأثير را در هر دو تقدير جايز نمى‌شمارد و حمل حديث بر مطلق هر نظر و اخبارى بدون حكم كردن و اعتقاد داشتن به آن بعيد است.

حاصل سخن آنكه خبر دادن از اوضاع افلاك و نظر و اعتقاد به امورى همچون كسوف و خسوف و غير آنها مانعى ندارد؛ زيرا اوّلاً اخبار وارده از اين گونه موارد انصراف دارد، ثانياً شواهد روايى نشان مى‌دهد كه موضوع نهى شده خارج از اين قسم است.

نهايتاً در مقام شك در اين كه آيا ادله ناهيه اين گونه موارد را هم شامل مى‌شود، مقتضاى قاعده، حكم به جواز است.

شيخ صدوق بعد از نقل حديث «منجّم مانند كاهن است...» مى‌گويد:

«منجّم ملعون كسى است كه اعتقاد به قديم بودن افلاك دارد و به آفريننده آنها اعتقاد ندارد. (٢٩)

شيخ بهايى مى‌گويد:

«ادعاى منجمان مبنى بر ارتباط بعضى از حوادث زمينى با اجرام آسمانى اگر چنين مى‌پندارند كه اجرام آسمانى مستقلاً علت مؤثر در حوادث زمينى يا شريك در تأثير هستند، اين اعتقاد براى شخص مسلمان حلال نيست، و علم نجوم مبتنى بر اين اعتقاد كفر است و رواياتى كه از علم نجوم برحذر داشته و از صحت اعتقاد بدان نهى كرده، بر اين معنا حمل شده‌اند. (٣٠)

آيا اعتماد بر اخبار منجّم جايز است؟ شيخ انصارى ميان اخبار منجّم به امور بديهى و غير

(٢٨) مرآة العقول، ج٢٦، ص٤٧٨.
(٢٩) همان، ج٢٦، ص ٤٧٩.
(٣٠) همان، ص ٤٦٣.