نزد فقهاى ما چنين معروف است بلكه ادعاى اجماع شده كه زوجه نه از عين عقار (١) و رباع ـ زمين خانه مسكونى ـ و نه از قيمت آنها ارث نمى‌برد، فقط از قيمت ابزار و مصالح و ساختمانها ارث مى‌برد. برخى از فقها، زمينهاى كشاورزى ـ ضياع ـ و قريه‌ها را نيز بر آن افزودند و براين اساس، زوجه از همه زمينها هيچ ارث نمى‌برد و فقط از قيمت درختها و ساختمان ارث مى‌برد. برخى از فقهاى قرون اخير چشمه‌ها و چاهها را نيز به زمين ملحق كرده و قائل شده‌اند كه زوجه فقط از مقدار آبى كه هنگام وفات مورّث از چاه يا چشمه خارج مى‌شود ارث مى‌برد و از اصل چشمه و چاه و از آبى كه بعد از وفات مورّث از آنها خارج مى‌شود، ارث نمى‌برد.

اختلاف نظر فقها در اين مسئله فقط در اين است كه آيا اين حكم اختصاص به زوجه‌اى دارد كه از مورّث داراى فرزندى نيست، يا حكم عام بوده و شامل هر زوجه‌اى چه با فرزند و چه بى فرزند مى‌شود؟ مشهور فقها بر آنند كه اين حكم به زوجه بى‌فرزند اختصاص دارد، (٢) ابن ادريس و گروهى از متأخران قائل به تعميم اين حكم هستند.

(١) سه عنوان «عقَار»، «رباع»، «ضياع» در روايات باب ارث و به تبع آن در متون فقهى فراوان به كار رفته است. «عقار» و جمع آن «عقارات» به معناى اموالى است كه اصل ثابتى داشته باشند، تعبير «اموال غير منقول» كه در عرف حقوقى فارسى زبانان رايج است، معادل مناسبى براى عقار است. «رباع» جمع «رَبع» به معناى خانه و ملك مسكونى است و گاه به معناى «زمين خانه» به كار رفته كه اخص از معناى اول است. «ضياع» جمع «ضيعه» است به معناى مزرعه و زمين كشاورزى، گاه به معناى عام‌تر عقار و گاه به معناى حرفه و صنعت و شغل نيز به كار رفته است. تداخل معانى لغوى اين سه اصطلاح گاه موجب تعقيد و ابهام در عبارات متون فقهى شده است، اين ابهام و تعقيد در حالت تركيبى اين كلمات مانند: «عقار الدور» يا «ارض الرباع» يا «رباع الدور» دو چندان مى‌شود. از آنجا كه معادل فارسى رايج و روانى براى اصطلاحات «عقار» و «رباع» وجود ندارد كه در لفظى مختصر همه بار معنايى اين الفاظ را مخصوصاً در حالت تركيبى آنها منتقل كند و استفاده از عبارات بلندى كه معناى آنها را به وضوح برساند متن فارسى را ثقيل و نا مأنوس مى‌ساخت، ناگزير در اغلب موارد، دو اصطلاح «عقار» و «رباع» را عيناً در متن فارسى آورديم.
(٢) مسالك الأفهام، ج١٣، ص١٩٠؛ كفاية الأحكام، ج٢، ص٨٥٧.