فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩١
بنابر اين نمىتوان گفت كه جزع به طور كلى خلاف شرع است، بلكه مصائب به دو قسم كلى و جزع در آنها نيز به سه قسم قابل تقسيم است كه برخى از اقسام آن حرام و برخى مكروه و برخى مستحب است.
اقسام مصائب:
مصيبت ها به دو قسم كلى قابل تقسيم است و نبايد احكام آن دو را خلط كرد:
١- مصائب خلقى: مصائبى هستند كه جنبه شخصى و دنيايى دارند. تمام گرفتارى هايى كه معمولاً در زندگى انسان ها رخمىدهد، همچون مرض، فقر، مرگ خويشان، نقص در مال و جان و مانند آن ها كه به جهت آزمايش انسان ها توسط خداوند متعال تقدير مىشود، از اين قسم هستند.
٢- مصائب الهى: منظور مصيبت هايى هستند كه جنبه شخصى و دنيوى ندارند، بلكه بازگشت به مسائل دينى، اخروى و معنوى مىكنند. مصيبت اولياى خدا از اين قسم است.
اقسام جزع و احكام آن ها
جزع از حيث حكم به سه قسم حرام، مكروه و مستحب تقسيم مىشود. از حيث موضوع نيز به سه نوع قابل تقسيم است:
الف. جزعى كه از روى نارضايتى به قضا و قدر الهى صورت گيرد.
چنين جزعى قطعاً حرام است، حتى اگر در مصيبت اولياى خدا باشد؛ زيرا عدم رضايت به قضاى الهى استثنا بردار نيست و به هر شكلى و از هر كسى رخ دهد، حرام است و از اعمال جاهليت به شمار مىرود. فقها نيز بر آن اتفاق نظر دارند، بلكه هيچ مسلمانى يافت نمىشود كه چنين عملى را حلال بداند.
ب. جزعى كه در مصيبتهاى عادى و براى فرونشاندن غم و غصه شخصى صورت مىگيرد.
در اين نوع از جزع، هر چند نارضايتى از قضاى الهى در كار نيست، امّا هدف و