فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٦ - علاّمه حلّى (ره) و ريشههاى شكلگيرى مكتب سند در تفكر امامى حيدر حبّ اللّه
الاسلام» مىباشد. عاملى به همراه شيخ حسن شاخههاى مكتب محقق اردبيلى(٩٩٣ هـ) به شمار مىروند. او در امر احاديث بسيار دقيق بود، به طورى كه گفته مىشود يكى از مشخصههاى ايشان نقل روايت به طور كامل و علاوه بر آن دقت در نقل روايت مىباشد و از اين رواست كه كتاب المدارك از كتب مورد اعتماد در نقل به حساب مىآيد. (١٠٥)
سختگيرى صاحب المدارك در اسانيد، زمانى كاملاً آشكار شد كه ايشان تا آخرين نفس از عدم حجّيت خبر موثّق دفاع كرد، يعنى آن خبرى كه غير امامى اثنى عشرى نقل مىكند حتى اگر شيعى هم باشد و عاملى، اين نظر را در دو كتاب خود «المدارك» و «نهاية المرام» پياده كرد و اين عملكرد نتايج بزرگى را در برداشت چرا كه روايات نقل شده از واقفيه، فطحيه، غُلات و اهل سنت زياد بودند. نمونههاى اين عملكرد در دو كتاب ايشان بسيار زياد است، مثلاً در بررسى مقدار آب كر، سيد عاملى با روايتى از ابى بصير مواجه مىشود، اما به سرعت چنين نظر مىدهد: «اين روايت، سندى ضعيف دارد، چرا كه احمد بن محمد بن يحيى، مجهول و عثمان بن عيسى، واقفى است» (١٠٦) همچنين روايتى را در باب نزح بئر رد مىكند، چون كه معتقد است اين روايت به دليل وجود على بن ابى حمزه كه واقفى است ضعيف مىباشد (١٠٧) و نيز روايتى را در مباحث أسئار به دليل وجود گروهى از فطحيه ترك مىكند. (١٠٨) به اين ترتيب صاحب المدارك بسيارى از رواياتى را كه در سند آنها افرادى واقفى (١٠٩) ، فطحى (١١٠) و
(١٠٥) سيد عاملى، مدارك الاحكام، ج١، ص٣٧، مقدمه التحقيق، سيد جواد شهرستانى.
(١٠٦) عاملى، مدارك الأحكام، ج١، ص٤٩.
(١٠٧) همان، ص ٨٢.
(١٠٨) همان، ص ١٣٢ و نگاه كنيد به: ص ١٦٢.
(١٠٩) ملاحظه كنيد رواياتى را كه به جهت وجود واقفيه در سند آنها، صاحب مدارك ردشان كرده است: مدارك الاحكام، ج٣، ص١٦، ٤٣، ١٧٦ و ١٧٧ و ج٤، ص١٥٩ و ١٩٥، ٤٨٤ و ج٧، ص١٠٧، ص ٢٢٠ و ٢٢١ و ج٨، ص١٨٠، ٢٤٨ و ٤٢٥ و نهاية المرام، ج١، ص١١٣ و ج٢، ص٦٨، ٩٦ و ٢٥٨.
(١١٠) عاملى ، مدارك الاحكام، ج١، ص١٣٢، ٢٤٣ و ج٢، ص١٧، ص٣٠٢، و ج٣، ص٣٥٢، ٤٢٧ و ج٤، ص٨٩، و ج٥، ص١١١، ٢٥٢، ٢٧٧ و ج٦، ص٢٣٢ و ج٧، ص٣٠٦ و ج٨، ص١١٧، ١٥٥، ٤١٦ و ٤٢٥؛ و نهاية المرام، ج١، ص٣٤٥ و ج٢، ص٥٣ و ٣٦٦.