فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٣ - علاّمه حلّى (ره) و ريشههاى شكلگيرى مكتب سند در تفكر امامى حيدر حبّ اللّه
اين متن دلالت هايى دارد كه مهم ترين آنها عبارتند از:
أ: شهيد اخبار آحاد ظنى را با توجه به شرايط سند مىپذيرد، و گفته ايشان در ابتداى متن: «با شرايط معروف» به شرايط سند اشاره دارد، كه البته اين بدان معنا است كه نظريه خبر واحد ظنى را مىپذيرد.
ب: ايشان نظام قراين شيخ طوسى را براى تحصيل علم، مفيد نمىداند حتى اگر علم به مضمون باشد و اين بدان معنا است كه نظام قرينههاى موجود در روايات، كه شيخ طوسى آن را در العدّه بيان مىكند، در زمان شهيد اوّل نقد شده است. اين امر حكايت از نقدى دارد كه از ارزش عناصرى كه قطع به مضمون، توسط آنها حاصل مىشود بسيار كاسته است؛ به طورى كه مىبينيم متأخرين آنها را براى كسب يقين در مورد صدق محتوا، مفيد نمىدانند چه برسد به صدق صدور .
ج: شهيد ـ آنچنان كه متن گذشته گويا است ـ بر مقوله يارى جستن از سيره علماء در گزينش روايت تأكيد مىكند كه البته پيش از ايشان محقق حلّى ارزش زيادى براى اين عنصر قائل بود؛ به طورى كه در بيشتر موارد آن را چاره نهايى مىدانست، تا آنجا كه در صورت عدم وجود روايتى مخالف آنچه اصحاب به اتفاق به آن عمل كردهاند و محتواى آن را پذيرفتهاند، اين عنصر يقين آور خواهد بود و به اين ترتيب شهيد اوّل قسمتى از نظريه خبر خود را از شيخ طوسى اقتباس كرده است .
قسمت ديگر را كه همان شروط راوى و تأكيد بر امر سند مىباشد از علاّمه اقتباس كرده است. قسمت سوم كه اهتمام در مورد عملكرد اصحاب در ازاى خبر مىباشد، برگرفته از نظريه محقق حلّى است و بخش چهارم نظريه شهيد، بُعد انتقادىِ مدرسه شيخ طوسى است كه تا زمان شهيد ادامه داشت، كه در دوره ايشان براين باور بودند كه مطابقت مضمون روايت با متن قرآن يقين آور نيست.
بدين ترتيب ديدگاه شهيد اوّل با تمام ديدگاهها در ارتباط بود و ايشان نتايج مدرسه علاّمه را به آرامى به كار بست، چرا كه عمل اصحاب و ديگر عناصر، مانع مىشد كه اين نتايج به طور گسترده اعمال شود.