٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢١ - نكتهها (١٤) رضا مختارى

باقيمانده‌هاى مسجد فرسوده‌اى برخورد كه تاريخ بناى آن به سال ٧٨٠ م تخمين زده مى‌شود و پيدا بود كه محراب مسجد با دقّت شگفت انگيزى رو به سوى قبله دارد.

روشن است آن دسته از مسلمانان نخستينى كه به عنوان دريانورد و بازرگان از سال ١٨٥٤ م به شهرهاى امريكاى شمالى روى آوردند و بيشترشان دريانوردان يمنى و بازرگانان مغربى بودند از راه حساب با به كارگيرى فرمولها و معادلهاى رياضى بتّانى و بيرونى به سمت قبله آگاهى داشته‌اند. آرشيتكتهايى كه بعدها به دنبال افزايش شمار مسلمانان در شهرهاى آمريكاى شمالى و كانادا نقشه‌هاى ساختن مساجد را در بيشتر اين شهرها طرّاحى كردند همان شيوه را به كار بستند. در همه مساجدى كه در اين شهرها بنا شد سمت قبله با زوايايى تند از شمال جغرافيايى به سمت شمال شرقى بوده است كه بر حسب موقعيت هر مسجد، ديگرگون بوده است. مثلاً در نيويورك ٥٩ درجه، واشنگتن ٩ و ٥٩ درجه، كاليفرنيا ٥٥ درجه، لس آنجلس ٢٤ درجه، تورنتو ٥٥ درجه، مونترال ٥٨ درجه و أوتاوا ٧ و ٥٧ درجه بوده است. سپس ابزارهاى علمى و تكنيكهاى نو همچون مساحت ياب فضايى به وسيله هواپيما و ماهواره و سفينه‌هاى فضايى با بهره ورى از پرتوهاى رادار و ليرز و مادون قرمز در صحنه ظاهر شدند تا آنچه را كه با حساب به دست مى‌آمد مورد تأكيد قرار دهند.

اين مقاله را با آوردن فتوايى از آية اللّه‌ العظمى خويى (قدّس سرّه) به پايان مى‌بريم:

دفتر پاسخ به استفتاآت مؤسسه آية اللّه‌ العظمى خويى(قدّس سرّه) در لندن به تاريخ ٢٨ جمادى الآخره ١٤١٣ هجرى (برابر با دسامبر سال ١٩٩٢م) اعلاميه‌اى صادر كرد كه شرح آن چنين است:

«اختلاف دو ديدگاه پيرامون جهت كعبه مكرّمه ما بين شرق متمايل به جنوب و شرق متمايل به شمال بر برادران مسلمان ما در امريكاى شمالى پوشيده نيست.