٢. امام (ع) حقيقتى بيكران است كه انديشه و خرد آدميان عاجز و ناتوان از دست يافتن به آن مى‌باشد و تنها «جامعه كبيره» بخشى از آنچه را كه مى‌توان گفت به تصوير كشيده است، هر چند گوشه‌اى از لطايف آن زيارت نامه را حكيمان، و شعاعى از خورشيد باطن آن را ره يافتگان دلسوخته نصيب برده‌اند اما اعماق پنهان آن بيكرانه نور تنها مأواى صاحبان آن مى‌باشد.

امام گنجينه علوم پيشينيان و آيندگان، و حامل علم شريعت مى‌باشد. دانش احكام الهى با تمامى شرايط و نتايج پنهان و آشكار آن در سينه او به وديعت نهاده شده، و پاسخ همه ناگفته‌ها و درمان همه كج فهمى‌ها نزد اوست.

هر كس در مكتب ثقلين دانش خويش را نسبت به امام معصوم (ع) پربارتر نموده است نيك‌تر مى‌داند كه در عصر غيبت از ارتباط و حضور چه يگانه‌اى محروم مانده‌ايم.

شيعيان اگر چه از بسيارى از بركات وجود آن نازنين بهره‌مندند، و انوار پر تلأله و گرمابخش وجود او را از پس ابرهاى تيره غيبت به چشم نظاره مى‌كنند و به جان مى‌خرند، ليك از نور مستقيم آفتاب حضور او كه زمستان سرد و بى جان غيبت را به بهار حيات بخش مبدل سازد، دور مانده‌اند. (١)

دعاى پرشور نُدبه نمادى دل‌انگيز از تشنگى دلباختگان آن چشمه سار نور و معرفت مى‌باشد و حكايت از محروميتى طاقت فرسا در عصر غيبت دارد:

متى نرد مناهلك الرويّة فنروى؟ متى ننتفع مِن عذب مائك فقد طال الصدى؟؛ «كى شود كه بر جويبارهاى رحمت تو درآييم و سيراب شويم؟ كى شود كه از چشمه سار زلال تو بهره‌مند شويم كه عطش بسى طولانى گشت؟!

(١) اين تشبيه در روايت نبوى (ص) مى‌باشد، مراجعه شود به: صدوق، كمال الدين، ص٢٥٣: «... والذى بعثني بالنبوة يستضيئون بنوره و ينتفعون بولايته في غيبة كانتفاع الناس بالشمس و ان تجلّلها السحاب».