هجرى آغاز، و تا به امروز ادامه يافته و هر روز پُرشورتر گرديده است. نغمه‌اى كه آگاهان به زمان بدان گوش دل مى‌سپارند و رمز و راز طى طريق را در ابيات آن مى‌جويند. اينك گوشه‌اى از اين سرود اندوهناك:

دوران شك و سرگشتگى

١. در واژگان توصيفى عصر غيبت از درياى روايات اهل بيت عليهم السلام بيش از همه به الفاظى همچون «حيرت»، «شك»، «فتنه»، «ضلالت» و مانند آنها بر مى‌خوريم. امام صادق (ع) مى‌فرمايد:

... واللّه‌ لو لم يبق من الدنيا إلاّيوم واحد لَطوّل اللّه‌ ذلك اليوم حتّى يخرج قائمنا أهل البيت، إلاّ انّ شيعتنا يقعون في فتنة و حيرة في غيبته. هناك يثبّت اللّه‌ على هداه المخلصين. اللّهم اعنهم على ذلك (١) ؛ ... به خدا سوگند! اگر از عمر دنيا تنها يك روز باقى بماند خداوند آن روز را چنان فراخ خواهد نمود تا قائم ما اهل بيت خروج نمايد، ولى شيعيان ما در زمان غيبت او گرفتار حيرت و فتنه خواهند شد. خداوند در آن هنگام اهل اخلاص را بر راه هدايت خود پايدار خواهد داشت. خدايا، آنان را در چيرگى بر اين دشوارى‌ها يارى رسان!.

حضرت عبدالعظيم حسنى از امام جواد، و آن حضرت از پدران بزرگوارش، از اميرالمؤمنين عليهم السلام نقل مى‌نمايد :

للقائم منّاغيبة أمدها طويل، كأنّي بالشيعة يجولون جولان النعم في غيبته يطلبون المرعى فلايجدونه... (٢) ؛ براى قائم ما غيبتى خواهد بود كه به درازا خواهد كشيد، گويا شيعيان را مى‌بينم كه همچون گله‌اى به اين سو و آن سو مى‌روند، تا چراگاهى بيابند و هرگز آن را نخواهند يافت.

شيخ المحدّثين، صدوق در كتاب گران سنگ «كمال الدين» روايتى حيرت زا و تأثّرانگيز نقل مى‌نمايد، او از سدير صيرفي نقل مى‌كند: به همراه مفضّل بن عمر و

(١) خرازقمى، على بن محمد، كفاية الاثر، انتشارات بيدار، قم، ١٤٠١، ص٢٦٢. صافي گلپايگانى، لطف اللّه، منتخب الاثر، مكتبة الصدر، تهران، ص٢٥٤.
(٢) صدوق، كمال الدين، ص٣٠٣. صافي گلپايگانى، منتخب الاثر، ص٢٥٥.