٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٨ - فقه حاضر و امام غايب (ع) جستارى در كاستيهاى فقه در عصر غيبت مسعود امامى

خداوند عبادت مى‌شود، دولت حق بر سرتاسر جهان سلطنت مى‌نمايد، كره خاك مملوّ از عدل و داد مى‌گردد، زمين پاره‌هاى گرانبهاى جگر خويش را بيرون مى‌ريزد، آسمان بركات مادى و معنوى خود را نازل مى‌نمايد، عمرها طولانى، درختان پربار، انديشه‌ها تابناك، دل‌ها بى كينه و مردمان بى نياز مى‌گردند. (١)

اين همه بعد از ظهور پرسرور اوست. پس چگونه مى‌توان از حكم خلل‌ناپذير ربوبيت پروردگار تخلّف نمود و جهانى آن چنانى را (كه به خواست خدا تنها به دست ذخيره الهى محقق خواهد شد) در غير جايگاه خويش تمنّا نمود؟!

اهل انتظار به نويد الهى اميد دارند و بدان دل بسته‌اند. و بر خويش تكيه نمى‌كنند و خود را بى نياز نمى‌يابند. در مقابل خواست خداوند سرسپرده و تسليم هستند و ديندارى چيزى جز اين نيست. از اين رو برترين اعمال انتظار فرج است.

چالشهاى دانش فقه

٥. پيچيدگى و دشوارى دانش اجتهاد و فقاهت در روزگار غيبت، گوياى دور ماندن آن از سرچشمه صاف و زلال عصمت مى‌باشد. احكامى كه در زبان صاحب شريعت و آموزگاران الهى به سادگى و روانى بيان مى‌گرديد، امروزه فقيهان در پيچ و خم اصطلاحات و استدلالات علومى همچون فقه، اصول، رجال، درايه و غيره به دنبال آن مى‌گردند. تلاش طاقت فرساى فقيهان كه تنها براى شاگردان مكتب فقاهت و اجتهاد ملموس است، جز در موارد ضرورى و قطعى كه گستره‌اى كوتاه ودامنه‌اى اندك از فقه را در بر مى‌گيرد، داراى پشتوانه يقينى نمى‌باشد. هر چند برخى از ضروريات فقه، امروزه ضرورت خويش را از دست داده و از اهلش دليل مى‌طلبد.

از ديدگاه هر ناظر بيرونى هر جا كه سخن از اختلاف آرا و تشتّت انظار به ميان مى‌آيد حقيقت لااقل ميان اقوال و آرا گم گشته و ناپيداست. اگر چه اين احتمال مى‌رود كه حكم الهى را در وراى همه انديشه‌ها و نظريات بايد جُست. حوزه اختلافات نيز تنها مسائل


(١) مضامين فوق برگرفته از آيات و روايات مى‌باشد.